Eski ABD Başkanı Donald Trump'ın dünya çapında inşa etmeye çalıştığı milliyetçi 'kardeşlik' ağı, en sadık müttefiklerinden biri olarak görülen İtalya Başbakanı Giorgia Meloni'nin Avrupa Birliği içinde sergilediği pragmatik tutumla birlikte ciddi bir çelişkiyle yüzleşiyor. Trump, görevde olduğu dönemde Macaristan Başbakanı Viktor Orban, Brezilya Devlet Başkanı Jair Bolsonaro ve diğer sağ popülist liderlerle kurduğu ittifakı 'ulusal egemenlik' ve 'gelenekçi değerler' etrafında örgütlemeye çalıştı. Ancak Meloni'nin, Avrupa Komisyonu ile Ukrayna yardım paketleri konusunda işbirliği yapması ve AB'nin mali kurallarına uyum sağlamaya çalışması, bu söylemsel birliğin uygulamada ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor.
Meloni'nin İkilemi: Popülizm mi, İktidar mı?
İktidara geldiğinde 'Avrupa karşıtı' söylemleriyle öne çıkan Meloni, bugün AB'nin en önemli fonlarından yararlanmak ve uluslararası kredibilitesini korumak için Brüksel'le uzlaşmak zorunda kalıyor. Örneğin, ülkesine ayrılan 200 milyar avroluk pandemi sonrası kurtarma fonunun serbest bırakılması için Meloni hükümeti, AB'nin hukukun üstünlüğü ve yargı bağımsızlığı konusundaki taleplerini karşılamak durumunda kaldı. Aynı şekilde, İtalya'nın Rusya'ya karşı yaptırımlara destek vermesi ve Ukrayna'ya askeri yardım göndermesi, Meloni'nin Trump'ın 'önce Amerika' söylemiyle taban tabana zıt bir politika izlediğini ortaya koyuyor.
Bu durum, sağ popülist liderlerin iktidara geldiklerinde sistemin içinde erimeye mahkum oldukları tezini güçlendiriyor. Trump'ın kendisi de başkanlık döneminde vergi indirimleri ve deregülasyon gibi geleneksel Cumhuriyetçi politikaları uygulamış, vaat ettiği 'bataklığı kurutma' sözünü büyük ölçüde yerine getirememişti. Meloni'nin Avrupa Birliği içinde yaşadığı bu dönüşüm, 'ulusal egemenlik' vurgusu yapan liderlerin küresel sistemle nasıl bir angajman içine girmek zorunda kaldığını gözler önüne seriyor.
Küresel Sağın Ortak Çıkmazı
Bu çelişki sadece İtalya'ya özgü değil. Macaristan'da Orban, AB fonlarını almak için yargı reformu yapmaya zorlanırken, Polonya'da eski iktidar partisi Hukuk ve Adalet (PiS) de benzer bir baskıyla karşı karşıya kaldı. Latin Amerika'da Bolsonaro, Amazon ormanlarını koruma taahhütlerini yerine getirmediği için uluslararası yaptırımlarla tehdit edildi. Trump'ın kendisi de başkanlık sonrası dönemde yargılandığı davalar ve mali sorunları nedeniyle ideolojik katılığını sürdürmekte zorlanıyor.
Uzmanlar, bu eğilimin 'popülist liderlerin iktidar pratiğiyle söylemleri arasındaki uçurumun' kaçınılmaz bir sonucu olduğunu belirtiyor. Küresel piyasalar, ittifaklar ve uluslararası hukuk, ulusal egemenlik söylemini bir noktadan sonra sürdürülemez kılıyor. Meloni'nin bugünkü konumu, Trump'ın 'kardeşlik' ağının aslında ne kadar kırılgan ve geçici olduğunu gösteren bir örnek olarak tarihe geçiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, son yıllarda benzer bir popülist söylemle uluslararası alanda hareket ederken, ekonomik ve siyasi istikrar için Batı ile işbirliğini sürdürme gereği duyuyor. Meloni örneği, Türk dış politikasının da benzer bir ikilemle karşı karşıya olduğunu gösteriyor: Bir yanda 'Yeni Dünya Düzeni' eleştirisi ve milliyetçi söylem, diğer yanda AB ile Gümrük Birliği'nin güncellenmesi, NATO yükümlülükleri ve yabancı yatırım ihtiyacı. Türkiye'nin, söylem ile uygulama arasındaki bu açığı kapatmak için pragmatik bir denge kurması gerekiyor. Aksi takdirde, benzer bir güven bunalımı ve yalnızlaşma riskiyle karşılaşabilir.
