ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Brezilya menşeli birçok ürüne yüzde 25 oranında ilave gümrük vergisi uygulama kararı aldı. Beyaz Saray'dan yapılan yazılı açıklamada, bu adımın Brezilya'nın ABD'li şirketlere yönelik ticari uygulamalarına misilleme olarak atıldığı belirtildi. Karar, iki ülke arasında uzun süredir devam eden ticari gerilimi daha da tırmandıracak bir hamle olarak değerlendiriliyor. Yeni tarifelerin kapsamına otomotiv yan sanayi, tarım ürünleri ve çelik gibi Brezilya ihracatında önemli paya sahip sektörlerin girdiği ifade ediliyor.
Gelişmenin arka planı
Trump yönetimi, Brezilya'nın ABD'li teknoloji ve hizmet şirketlerine yönelik ayrımcı vergi ve düzenlemeler uyguladığını savunuyor. Özellikle dijital hizmetler vergisi ve fikri mülkiyet hakları konusundaki uyuşmazlıklar, Washington'un tepkisini çekmişti. Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva ise daha önce yaptığı açıklamalarda, ülkesinin ABD'nin ticari baskılarına boyun eğmeyeceğini ve karşı önlemler alacağını sinyalini vermişti. Uzmanlar, bu tarifelerin Brezilya ekonomisinde enflasyonist baskı yaratabileceği ve iki ülke arasındaki ticaret hacmini daraltabileceği uyarısında bulunuyor. Öte yandan, Brezilya'nın en büyük ticaret ortağı Çin'in bu durumdan kazançlı çıkabileceği, Brezilyalı ihracatçıların Çin pazarına yönelme ihtimalinin arttığı belirtiliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'nin Brezilya'ya yönelik bu tarife hamlesi, Latin Amerika'da ticaret savaşlarının yayılmasına yol açabilir. Arjantin, Şili ve Meksika gibi diğer Latin Amerika ülkeleri de benzer korumacı politikalarla karşı karşıya kalabilecekleri endişesi taşıyor. Küresel ölçekte ise bu adım, ABD ile gelişmekte olan piyasalar arasındaki ticari gerilimlerin bir yansıması olarak görülüyor. Ekonomistler, ABD'nin korumacı ticaret politikalarının küresel tedarik zincirlerini yeniden şekillendirdiğine ve bunun kısa vadede enflasyonu artırıcı, uzun vadede ise ticaret akışlarını yeniden yönlendirici etkileri olabileceğine dikkat çekiyor. Ayrıca, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) nezdinde Brezilya'nın şikayette bulunması halinde, ticari uyuşmazlığın yeni bir boyut kazanması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Brezilya'ya yönelik ABD tarifeleri, Türkiye'nin Latin Amerika ile ticari ilişkileri açısından dolaylı etkiler yaratabilir. Türkiye, Brezilya ile benzer ürün gruplarında (tarım, otomotiv yan sanayi) ihracatçı konumunda olduğu için, ABD'nin korumacı politikalarının Türkiye'ye de yansıma riski bulunuyor. Öte yandan, Brezilyalı ihracatçıların alternatif pazar arayışları Türkiye'yi yeni bir hedef haline getirebilir; bu durum bazı sektörlerde rekabet yoğunlaşmasına neden olabilir. Türk dış politikası, ABD-Çin rekabeti bağlamında Brezilya ile ilişkilerini çeşitlendirmek isteyebilir, ancak doğrudan bir etkiden bahsetmek için henüz erken.
