ABD Başkanı Donald Trump, federal benzin vergisinin geçici olarak askıya alınması fikrini ortaya attı. Öneri, akaryakıt fiyatlarının seçim döneminde önemli bir gündem maddesi olduğu bir dönemde geldi. Ancak araştırmalar, Kongre onaylasa bile sürücülerin vergi kesintisinin tamamından faydalanamayacağını gösteriyor. Peki, bu öneri hayata geçerse sürücüler ne kadar tasarruf edebilir?
Vergi Kesintisinin Arka Planı
ABD'de federal benzin vergisi, benzinin galonu başına 18,4 sent, dizelin galonu başına ise 24,4 sent olarak uygulanıyor. Bu vergi, karayolu altyapısının bakım ve onarımını finanse etmek için kullanılıyor. Trump'ın önerisi, bu verginin bir süreliğine askıya alınmasını içeriyor. Benzer bir adım, 2022'de Maryland ve Georgia gibi bazı eyaletlerde eyalet benzin vergilerinin geçici olarak kaldırılmasıyla atılmıştı. O dönemde akaryakıt fiyatlarındaki düşüş, vergi kesintisinin tamamını yansıtmamıştı.
Federal benzin vergisi, ABD'de 1932'den bu yana yürürlükte. Şu anki oranlar 1993'te belirlendi ve o günden bu yana enflasyona göre güncellenmedi. Bu nedenle, karayolu fonu zaman zaman yetersiz kalıyor ve Kongre ek kaynak aktarmak zorunda kalıyor.
Piyasa Dinamikleri ve Tasarruf Beklentisi
Ekonomistler, vergi kesintisinin pompa fiyatlarına ne kadar yansıyacağının belirsiz olduğunu vurguluyor. Perakende satıcılar, vergi indirimini fiyatlara hemen yansıtmayabilir veya kısmen yansıtabilir. Ayrıca, arz ve talep dengesi, küresel petrol fiyatları ve rafineri kapasitesi gibi faktörler, nihai fiyatı belirleyen diğer unsurlar arasında. Örneğin, 2022'de Maryland'de eyalet benzin vergisi askıya alındığında, fiyatların sadece bir kısmı düştü; çünkü perakendeciler vergi indirimini fiyatlarına yansıtmakta yavaş kaldı.
Hesaplamalara göre, federal benzin vergisinin tamamı yansıtılırsa, ortalama bir sürücü yılda yaklaşık 70-100 dolar tasarruf edebilir. Ancak bu, yıllık 13.500 mil yol yapan ve galon başına 25 mil yakıt tüketen bir otomobil için geçerli. Daha az yol yapan veya daha verimli araç kullanan sürücüler için tasarruf daha düşük olacak. Dizel araç sahipleri için ise galon başına 24,4 sentlik kesinti, yıllık 100-140 dolar arası bir tasarruf anlamına gelebilir.
Öte yandan, federal hükümetin benzin vergisinden elde ettiği gelir yılda yaklaşık 40 milyar dolar. Bu gelirin askıya alınması, Karayolu Güvenilirliği ve Ulaşım Fonu'nda ciddi bir açık yaratabilir. Kongre, bu açığı kapatmak için başka kaynaklar bulmak zorunda kalabilir veya altyapı projeleri sekteye uğrayabilir.
Siyasi Boyut ve Kongre Engeli
Trump'ın önerisi, seçim öncesi akaryakıt fiyatlarını düşürme çabası olarak yorumlanıyor. Ancak Kongre'deki Demokratlar ve bazı Cumhuriyetçiler, benzin vergisinin kaldırılmasına sıcak bakmıyor. Çünkü bu vergi, karayolu bakımı için kritik bir fon kaynağı. Ayrıca, benzin vergisi kesintisinin, petrol şirketlerine ek kâr sağlayabileceği ve tüketiciye yansımayabileceği endişesi var.
Beyaz Saray'dan yapılan açıklamalarda, henüz somut bir yasa tasarısı hazırlanmadığı belirtiliyor. Trump, konuyu bir kampanya vaadi olarak gündeme getirmiş durumda. Uzmanlar, böyle bir adımın yalnızca Kongre onayıyla mümkün olabileceğini ve mevcut siyasi konjonktürde bunun zor olduğunu ifade ediyor.
Bölgesel ve Küresel Etkiler
ABD'de benzin vergisinin askıya alınması, küresel petrol piyasalarını doğrudan etkilemez; ancak dünyanın en büyük petrol tüketicilerinden biri olan ABD'de talebin artmasına yol açabilir. Bu da uluslararası petrol fiyatlarını yukarı yönlü baskılayabilir. Ayrıca, diğer ülkeler de benzer vergi indirimlerine giderse, küresel akaryakıt talebi artabilir ve enerji fiyatları üzerinde yukarı yönlü bir baskı oluşabilir. Ancak şu an için böyle bir adımın hayata geçmesi düşük olasılık olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'de federal benzin vergisinin askıya alınması doğrudan Türkiye'yi etkilemez; ancak dolaylı yollardan sonuçları olabilir. Türkiye, petrol ithalatçısı bir ülke olarak küresel petrol fiyatlarına bağımlı. ABD'de benzin talebinin artması, uluslararası petrol fiyatlarını yükseltebilir ve Türkiye'nin enerji ithalat faturasını artırabilir. Ayrıca, ABD'de akaryakıt fiyatlarındaki düşüş, küresel enflasyon üzerinde aşağı yönlü bir etki yapabilir; bu da Türkiye'nin enflasyonla mücadelesine olumlu yansıyabilir. Ancak vergi kesintisinin Kongre'den geçmesi zor görünüyor; bu nedenle etkisi sınırlı kalabilir. Yine de Türkiye, olası petrol fiyat dalgalanmalarına karşı enerji politikalarını çeşitlendirmeye devam etmeli.
