ABD merkezli yapay zeka girişimi Fermi, eski Başkan Donald Trump ile kurduğu bağlantıları kullanarak büyük bir çıkış yakalamıştı. Ancak şirket, kilit bir müşteri bulamaması ve CEO’sunun görevden alınmasının ardından hisselerinin çökmesiyle hayatta kalma mücadelesi veriyor. Fermi’nin hikayesi, teknoloji dünyasında siyasi bağlantıların kısa vadeli başarı getirebileceğini ancak sürdürülebilir bir iş modeli olmadan ayakta kalmanın zor olduğunu gösteriyor.
Gelişmenin arka planı
Fermi, 2023 yılında kuruldu ve kısa sürede yapay zeka alanında iddialı projeler duyurdu. Şirket, Trump yönetimiyle yakın ilişkileri olduğu bilinen eski bir danışmanı CEO olarak atamış ve Trump’ın desteklediği bazı teknoloji girişimlerine ortak olmuştu. Bu bağlantılar sayesinde Fermi, birçok yatırımcının ilgisini çekti ve halka arzında hisseleri hızla yükseldi. Ancak şirketin asıl iş modeli, büyük şirketlere yapay zeka çözümleri sunmaya dayanıyordu. Fermi, bir “anchor tenant” (kilit müşteri) bulup onunla uzun vadeli bir sözleşme imzalayarak gelir elde etmeyi planlıyordu. Ne var ki, bu müşteriyi bulamadı ve şirketin gelirleri beklenenin çok altında kaldı.
Geçtiğimiz hafta, Fermi’nin CEO’su, şirketin mali durumuyla ilgili yanıltıcı bilgiler verdiği gerekçesiyle yönetim kurulu tarafından görevden alındı. Bu olayın ardından şirketin hisseleri bir günde yüzde 70 değer kaybetti. Fermi, şu anda iflasın eşiğinde ve yeni bir yatırımcı bulmaya çalışıyor. Uzmanlar, şirketin vaat ettiği yapay zeka teknolojisinin henüz olgunlaşmadığını ve piyasada rekabet edecek güçte olmadığını belirtiyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Fermi’nin çöküşü, yapay zeka sektöründe bir balon olabileceği endişelerini artırdı. Son yıllarda yapay zeka şirketlerine büyük yatırımlar yapılırken, birçoğu henüz karlılığa ulaşamadı. Fermi’nin durumu, yatırımcıların siyasi bağlantılara değil, somut ürün ve hizmetlere odaklanması gerektiğini ortaya koyuyor. Öte yandan, Trump bağlantılı şirketlerin genel olarak mercek altına alınması, ABD’de siyaset ve iş dünyası arasındaki ilişkileri yeniden gündeme getirdi. Bu tür girişimlerin başarısızlığı, siyasi bağlantıların teknoloji şirketleri için uzun vadede bir avantaj sağlamadığını gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye’de de yapay zeka girişimleri hızla artarken, Fermi’nin çöküşü yerli yatırımcılar için bir uyarı niteliği taşıyor. Siyasi bağlantılar yerine teknolojik yeterlilik ve sürdürülebilir iş modellerine odaklanmak gerekiyor. Ayrıca, Türkiye’nin ABD ile ilişkilerinde Trump sonrası dönemde bu tür bağlantılı şirketlerin etkisi azalabilir; bu da Türk şirketlerinin ABD pazarında daha nesnel kriterlerle değerlendirilmesine yol açabilir. Küresel yapay zeka sektöründeki dalgalanmalar, Türkiye’nin bu alandaki yatırımlarını ve stratejilerini dikkatle yönlendirmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
