ABD Başkanı Donald Trump, Babalar Günü vesilesiyle yayımladığı mesajında ülke ekonomisinin 'şimdiye kadarki en iyi dönemini' yaşadığını iddia etti. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda 'Babalar Günü kutlu olsun! Tarihin en iyi ekonomisini yarattık. İşler geri döndü, borsa rekor kırdı' ifadelerini kullandı. Ancak bu iddialar, mevcut ekonomik veriler ve kamuoyu yoklamalarıyla çelişiyor. İşsizlik oranı hâlâ pandemi öncesi seviyelerin oldukça üzerinde seyrederken, borsadaki toparlanma daha çok teknoloji hisseleriyle sınırlı kalıyor. Anketler ise Amerikalıların büyük bölümünün ekonomik gidişattan memnun olmadığını ortaya koyuyor.
Ekonomik veriler Trump'ı yalanlıyor
Trump'ın 'en iyi ekonomi' iddiası, özellikle işgücü piyasası verileriyle uyuşmuyor. Mayıs 2021 itibarıyla ABD'de işsizlik oranı yüzde 5,8 seviyesinde bulunuyor. Bu oran, pandemi öncesi dönemde (Şubat 2020) yüzde 3,5 idi. Aradaki fark, hâlâ 7 milyondan fazla Amerikalının işsiz olduğu anlamına geliyor. Tarım dışı istihdam, pandemi sırasında kaybedilen 22 milyon işin ancak 14 milyonunu geri kazanabildi.
Borsa göstergeleri de karmaşık bir tablo çiziyor. S&P 500 endeksi tarihi zirvelere yakın seyretse de bu yükseliş büyük ölçüde Apple, Microsoft, Amazon gibi bir avuç teknoloji devine dayanıyor. Küçük ve orta ölçekli şirketleri yansıtan Russell 2000 endeksi ise daha mütevazı bir performans sergiliyor. Uzmanlar, borsadaki toparlanmanın tabana yayılmadığı ve ekonominin kırılgan olduğu konusunda uyarıyor.
Kamuoyu ne düşünüyor?
Reuters/Ipsos tarafından haziran ayında yapılan bir ankete göre, Amerikalıların yalnızca yüzde 37'si ekonomi politikalarını onaylıyor. Bu oran, Trump'ın göreve geldiği 2017'den bu yana en düşük seviyelerden biri. Özellikle bağımsız seçmenler arasında ekonomik memnuniyetsizlik belirgin. Ankete katılanların yüzde 58'i ülkenin yanlış yönde gittiğini düşünüyor.
Uzmanlar, Trump'ın Babalar Günü mesajının aslında 2024 seçimlerine yönelik bir mesaj olduğunu belirtiyor. Eski başkan, ekonomi performansını ön plana çıkararak yeniden seçilme şansını artırmayı hedefliyor. Ancak mevcut veriler, bu söylemin gerçeklikle pek örtüşmediğini gösteriyor.
Öte yandan, enflasyon endişeleri de giderek artıyor. Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), mayıs ayında yıllık yüzde 5 artışla 2008'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Benzin, gıda ve kira fiyatlarındaki yükseliş, özellikle düşük gelirli haneleri olumsuz etkiliyor. Federal Rezerv (Fed), enflasyonun 'geçici' olduğunu savunsa da piyasalar bu görüşe temkinli yaklaşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump'ın ekonomi iddiaları ve ABD'deki ekonomik durum, Türkiye'yi doğrudan ilgilendirmese de küresel piyasalar üzerinden dolaylı etkiler yaratabilir. ABD işsizlik verileri ve enflasyon beklentileri, doların seyrini ve gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akışlarını belirleyen temel faktörler arasında yer alıyor. Türkiye gibi yüksek dış finansman ihtiyacı olan ülkeler için ABD faiz politikalarındaki olası bir sıkılaşma, kur baskısını artırabilir. Ayrıca, Trump'ın yeniden başkan olması durumunda izleyeceği ekonomi politikalarının Türkiye-ABD ticaretine etkisi, özellikle gümrük tarifeleri ve yaptırım rejimleri açısından yakından takip edilmelidir.
