ABD'de Başkan Donald Trump döneminde atanan federal yargıç Timothy Kelly, Proud Boys grubunun üyelerine yönelik 6 Ocak 2021 Kongre baskını davasını, Adalet Bakanlığı'nın talebi üzerine isteksizce düşürdü. Karar, grubun liderleri Enrique Tarrio ve diğer dört üyenin 'sivil kargaşa çıkarmak için komplo kurmak' ve 'ayaklanma' suçlarından aldığı 10 ila 22 yıl arasındaki hapis cezalarını ortadan kaldırdı. Yargıç Kelly, duruşmada "Bu davanın düşürülmesi adalet duygumu zedeliyor, ancak yargı yetkimi aşmamalıyım" ifadelerini kullandı. Adalet Bakanlığı, kararın Kongre baskınıyla ilgili FBI soruşturmalarına yönelik eleştirilerin ardından geldiğini belirtti.
Gelişmenin arka planı
6 Ocak 2021'de Trump destekçilerinin Kongre Binası'nı basması sonucu 5 kişi hayatını kaybetmiş, 140'tan fazla polis yaralanmıştı. Proud Boys, aşırı sağcı erkek grubu olarak olayların merkezinde yer alıyordu. Grup üyeleri, 2022'de başlayan yargı sürecinde, 'isyan' ve 'komplo' suçlamalarıyla mahkum edilmişti. Ancak Trump'ın 2024 seçimlerini kazanmasıyla Adalet Bakanlığı'na atadığı yeni yönetim, Ocak 2025'te bu davayı gözden geçirme kararı aldı. Başsavcı Pam Bondi, "Siyasi bir hedef haline gelen bu soruşturmaların gözden geçirilmesi gerekiyor" açıklamasıyla düşürme talebini duyurdu.
Yargıç Kelly'nin kararı, yalnızca Proud Boys'u değil, aynı zamanda 'Oath Keepers' gibi diğer aşırı sağcı grupların davalarını da etkileyebilir. Adalet Bakanlığı şu ana kadar yaklaşık 1.500 kişiyi Kongre baskınıyla ilgili olarak yargılamış, bunların 1.000'den fazlası hüküm giymişti. Ancak Trump yönetimi, bu davaların birçoğunu yeniden değerlendirmeye aldı. Uzmanlar, kararın ABD'deki hukukun üstünlüğü tartışmalarını derinleştireceğini söylüyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Proud Boys davasının düşmesi, Avrupa ve diğer bölgelerde aşırı sağcı hareketler için bir cesaretlendirme sinyali olarak görülebilir. Avrupa Birliği ülkeleri, özellikle Almanya ve Fransa, benzer aşırı sağ gruplarla mücadele ederken ABD'deki bu gelişme, bu ülkelerin iç siyasetinde tartışmalara yol açtı. Öte yandan ABD'nin demokratik kurumlarına olan güvenin azaldığı bir ortamda, bu karar ülkenin itibarını zedeliyor. Financial Times, "ABD, demokrasi modeli olarak zayıflıyor" yorumunu yaptı. Uluslararası Af Örgütü ise kararı 'adaletin çöküşü' olarak nitelendirdi.
Ayrıca, Proud Boys liderlerinden bazılarının yurt dışı bağlantıları da dikkat çekiyor. Grubun eski lideri Enrique Tarrio'nun, Küba ve Venezuela'daki muhalif gruplarla temas halinde olduğu biliniyor. Bu durum, Latin Amerika'da aşırı sağın yükselişi endişelerini artırabilir. ABD'nin bu kararı, küresel çapta aşırı sağ eylemler için hukuki bir emsal oluşturma riski taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, başta FETÖ olmak üzere terör örgütleriyle mücadelede uluslararası adli işbirliğine önem veriyor. ABD'de aşırı sağcı bir grubun mahkumiyet kararının siyasi gerekçelerle ortadan kaldırılması, Türkiye'nin de benzer durumlarda adaletin siyasileştirilmesi endişesini artırabilir. Özellikle, ABD'nin PKK/YPG gibi terör örgütlerine yönelik yaklaşımıyla ilgili soru işaretleri derinleşebilir. Diğer yandan, Türkiye-ABD ilişkilerinde hukuk devleti ilkesine vurgu yapılması beklenir. Bu karar, küresel güvenlik ortamında aşırı sağ tehdidine karşı ortak mücadelenin zayıflamasına yol açabileceği için Türkiye'nin güvenlik çıkarları açısından da endişe vericidir.
