ABD Başkanı Donald Trump, çocukluk çağı aşı programlarını kökten değiştirecek ve eyaletlere okul aşı zorunlulukları konusunda rehberliği yeniden gözden geçirme çağrısı yapacak bir başkanlık kararnamesi imzalamaya hazırlanıyor. Beyaz Saray'dan edinilen bilgilere göre, kararname metni üzerinde son çalışmalar tamamlanmak üzere. Bu adım, Trump'ın aşı karşıtı hareketin taleplerine verdiği en somut destek olarak değerlendiriliyor. Kararname, federal hükümetin aşı politikaları üzerindeki etkisini azaltmayı ve kararları yerel yönetimlerin insiyatifine bırakmayı öngörüyor.
Kararnamenin İçeriği ve Kapsamı
Başkanlık kararnamesinin, Sağlık ve İnsani Hizmetler Bakanlığı'na (HHS) eyaletlere yönelik yeni bir rehber hazırlama talimatı vereceği belirtiliyor. Bu rehber, okullarda aşı zorunluluğu uygulayan eyaletlerin politika ve uygulamalarını gözden geçirmelerini isteyecek. Kararname, federal fonların aşı zorunluluğu uygulayan eyaletlere verilmesinin yeniden değerlendirilmesini de öngörebilir. Ayrıca, HHS'ye aşıların güvenliği ve etkinliği konusunda bağımsız araştırmalar yapılması ve bu araştırmaların sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılması görevi verileceği ifade ediliyor.
Trump yönetimi, bu kararnamenin "aşı konusunda ailelerin bilgilendirilmiş rızasını" güçlendireceğini ve federal hükümetin "aşı zorunluluğunu dayatma yetkisini kısıtlayacağını" savunuyor. Ancak eleştirmenler, bu adımın aşılamayı yaygınlaştırma çabalarına ağır bir darbe vuracağını ve kızamık, boğmaca gibi önlenebilir hastalıkların yeniden yayılmasına yol açabileceğini belirtiyor. Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) ve Amerikan Tabipler Birliği (AMA) gibi kuruluşlar, kararnameye sert tepki göstererek, aşılamanın çocuk sağlığı için kritik önemde olduğunu ve bilimsel kanıtların aşıların güvenli ve etkili olduğunu defalarca ortaya koyduğunu vurguladı.
Kararnamenin ayrıca, CDC'nin (Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri) aşı takvimi önerilerini hazırlama sürecini de etkileyeceği konuşuluyor. HHS bünyesinde, aşı politikalarını gözden geçirecek yeni bir danışma kurulu oluşturulması planlanıyor. Bu kurulun, aşı konusunda şüpheci görüşlere sahip isimleri de içermesi bekleniyor. Trump'ın geçtiğimiz dönemde aşı güvenliği konusunda tartışmalı açıklamalarda bulunan Robert F. Kennedy Jr. ile yakın temas halinde olduğu biliniyor. Kennedy, aşıların otizmle bağlantılı olduğunu iddia eden (bilimsel olarak çürütülmüş) görüşleriyle tanınıyor. Analistler, Kennedy'nin bu kararnamenin hazırlanmasında etkili olduğunu düşünüyor.
Küresel ve Bölgesel Yansımalar
ABD'nin dünya sağlık politikaları üzerindeki etkisi düşünüldüğünde, bu kararname küresel aşı çalışmaları açısından da önemli bir dönüm noktası olabilir. ABD, GAVI (Aşı İttifakı) ve DSÖ gibi kuruluşlara sağladığı fonlarla gelişmekte olan ülkelerdeki aşılama programlarının en büyük destekçilerinden biri. Trump yönetiminin aşı karşıtı söylemi, bu ülkelerdeki aşılama oranlarını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin aşı politikalarındaki bu değişiklik, Avrupa'daki aşı karşıtı hareketleri de güçlendirebilir. Avrupa'da özellikle kızamık vakalarında son yıllarda artış görülmesi, aşı tereddütünün ciddi bir halk sağlığı sorunu olduğunu gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, aşı konusunda devlet destekli kapsamlı bir program izliyor. Sağlık Bakanlığı'nın genişletilmiş bağışıklama programı, çocukların büyük bölümünü aşılıyor. ABD'deki bu gelişme, Türkiye'nin aşı politikalarını doğrudan etkilemese de, küresel bir trend olan aşı karşıtlığının Türkiye'de de ses bulması riskini taşıyor. Bu nedenle Türk sağlık yetkililerinin, aşı tereddüdüyle mücadele konusunda daha etkin iletişim stratejileri geliştirmesi kritik önemde. Ayrıca, ABD'nin aşı araştırmalarına ayırdığı fonların azalması, yeni aşı geliştirme çalışmalarını yavaşlatabilir ve bu da Türkiye dahil tüm dünyayı etkileyebilir.
