ABD Başkanı Donald Trump'ın, Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde İran'a yönelik yeni bir askeri saldırı emri verme ihtimali Pentagon'da ciddi şekilde tartışılıyor. Savunma Bakanlığı planlamacıları, olası bir operasyon için çeşitli seçenekler üzerinde çalışıyor. Ancak henüz nihai bir karar alınmış değil. Beyaz Saray'dan konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.
Gelişmenin Arka Planı
Trump yönetimi, göreve geldiği günden bu yana İran'a karşı sert bir politika izliyor. 2018'de ABD'nin İran ile imzalanan nükleer anlaşmadan çekilmesi, Tahran'a yönelik ekonomik yaptırımların yeniden uygulanması ve Devrim Muhafızları'nın terör örgütü ilan edilmesi bu politikaların başlıcaları. 2020 başlarında ise ABD, İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani'yi Bağdat'ta düzenlenen bir drone saldırısıyla öldürmüştü. Bu olay iki ülkeyi savaşın eşiğine getirmiş, İran misilleme olarak Irak'taki ABD üslerine füze saldırıları düzenlemişti. Şimdi benzer bir senaryonun ara seçimler öncesinde tekrarlanabileceği konuşuluyor. Pentagon kaynaklarına göre, olası hedefler arasında İran'ın nükleer tesisleri, Devrim Muhafızları'na ait askeri altyapı ve bölgedeki vekil güçlere yönelik mevziler bulunuyor. Saldırının zamanlaması ve kapsamı henüz netleşmedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran, Orta Doğu'da önemli bir aktör. Suriye, Irak, Lübnan ve Yemen'deki vekil güçleri aracılığıyla geniş bir etki ağına sahip. ABD'nin İran'a yönelik bir saldırısı, bölgesel istikrarı ciddi şekilde sarsabilir. Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol sevkiyatı aksayabilir, küresel enerji fiyatları fırlayabilir. Ayrıca İran'ın misilleme olarak İsrail'e, Suudi Arabistan'a ve Körfez ülkelerine yönelik saldırılar düzenlemesi ihtimali var. NATO müttefikleri ve Avrupa Birliği, olası bir çatışmanın önlenmesi için diplomatik kanalları harekete geçirmiş durumda. Rusya ve Çin ise İran'a destek vererek ABD'yi itidal çağrısı yapıyor. Ara seçimler öncesi böyle bir saldırı, Trump'ın iç politikada milliyetçi tabanını konsolide etme ve dikkatleri ekonomik sorunlardan uzaklaştırma amacı taşıyabilir. Ancak askeri bir maceranın seçmen nezdinde riskli olabileceği de unutulmamalı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile 560 kilometrelik sınırı olan ve bölgede önemli çıkarları bulunan bir ülke. Olası bir ABD-İran çatışması, Türkiye'nin güvenliğini doğrudan etkiler. Öncelikle, İran'dan gelebilecek mülteci akını ve sınır güvenliği riski artar. Enerji ithalatında İran'ın payı düşünüldüğünde, petrol ve doğalgaz fiyatlarındaki olası artış Türkiye ekonomisini olumsuz etkiler. Ayrıca Türkiye, bölgesel istikrarın korunması için diplomatik girişimlerini yoğunlaştırabilir. NATO üyesi olarak ABD ile müttefiklik ilişkisi ile İran ile komşuluk ilişkileri arasında denge kurmak zorunda kalabilir. Türkiye'nin, olası bir çatışmada taraf olmaktan kaçınarak arabuluculuk rolü üstlenmesi muhtemel.
