ABD Başkanı Donald Trump, İsrail'in askerlik yasasına yönelik protestoların devam ettiği bir dönemde, altı anti-siyonist hahamla özel bir görüşme gerçekleştirdi. Görüşme, Beyaz Saray'da basına kapalı olarak yapıldı ve katılımcılar arasında Neturei Karta gibi gruplara mensup hahamların bulunduğu belirtildi. Trump'ın bu adımı, hem ABD içindeki Yahudi toplumu içinde hem de uluslararası alanda tartışmalara yol açtı.
Görüşmenin arka planı ve katılımcılar
Görüşmenin, İsrail'de ultra-Ortodoks Yahudilerin askerlik hizmetinden muaf tutulmasına yönelik yasal düzenlemelere karşı düzenlenen protestoların yoğunlaştığı bir dönemde gerçekleşmesi dikkat çekti. İsrail'de binlerce ultra-Ortodoks Yahudi, askerlik yasasına karşı çıkmış ve gözaltına alınma olayları yaşanmıştı. Trump yönetimi, bu konuda henüz resmi bir açıklama yapmadı. Ancak görüşmeye katılan hahamlardan bazıları, basına yaptıkları kısa açıklamalarda, Trump'a İsrail'in Filistinlilere yönelik politikalarını ve askerlik yasasını eleştirdiklerini ilettiklerini söyledi. Neturei Karta, siyonizme karşı çıkan ve İsrail devletinin varlığını reddeden bir grup olarak biliniyor. Grubun üyeleri, daha önce de İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'nin cenaze törenine katılmış ve tepki çekmişti.
Beyaz Saray Sözcüsü, görüşmenin içeriğine ilişkin soruları yanıtsız bırakırken, Trump'ın Yahudi toplumuyla diyalog kurmaya devam edeceğini belirtti. Görüşmenin, Trump'ın 2024 seçim kampanyası kapsamında Yahudi seçmenlere yönelik mesajlarıyla çelişip çelişmediği sorgulanıyor. Trump, daha önce İsrail'e verdiği destekle biliniyor ve Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanımıştı. Bu nedenle anti-siyonist hahamlarla görüşmesi, bazı çevrelerde şaşkınlıkla karşılandı.
Bölgesel ve küresel boyut
Görüşme, İsrail-ABD ilişkilerinde son dönemde yaşanan gerilimin bir yansıması olarak yorumlanıyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun askerlik yasası konusundaki tutumu, koalisyon ortaklarıyla kriz yaratmış durumda. ABD yönetimi, İsrail'i askerlik yasasında uzlaşmaya çağırırken, Trump'ın bu görüşmesi, Netanyahu hükümetine yönelik bir baskı aracı olarak da değerlendiriliyor. Ayrıca, ABD'deki bazı Yahudi grupları, İsrail'in politikalarını eleştirmeye başladı. Anti-siyonist hahamlar, İsrail'in Filistinlilere yönelik uygulamalarını apartheid olarak nitelendiriyor. Trump'ın bu gruplarla görüşmesi, Amerikan Yahudi toplumundaki bölünmeyi derinleştirebilir.
Uluslararası alanda ise, İsrail'in askerlik yasası protestoları, ülke içinde sosyal ve siyasi istikrarsızlığa yol açmış durumda. Ultra-Ortodoks partiler, koalisyondan çekilme tehdidinde bulunuyor. Bu durum, İsrail'in Gazze'deki operasyonlarına da gölge düşürebilir. Trump'ın görüşmesi, ABD'nin İsrail'e yönelik geleneksel koşulsuz desteğinde bir değişim sinyali olarak algılanabilir. Ancak Beyaz Saray'dan yapılan açıklamalar, ABD'nin İsrail'in güvenliğine olan bağlılığının sürdüğünü vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump'ın anti-siyonist hahamlarla görüşmesi, Türkiye açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Türkiye, İsrail'in Filistin politikalarını eleştiren ve iki devletli çözümü savunan bir ülke olarak, ABD'nin İsrail'e yönelik tutumundaki olası bir yumuşamayı yakından izliyor. Görüşme, ABD içindeki Yahudi toplumunun İsrail politikalarına yönelik eleştirilerinin arttığını gösteriyor. Bu durum, Türkiye'nin uluslararası platformlarda İsrail'e yönelik eleştirilerine destek bulmasını kolaylaştırabilir. Ayrıca, Türkiye-ABD ilişkilerinde İsrail faktörü her zaman belirleyici olmuştur. Trump'ın bu adımı, Türkiye'nin ABD ile diyalogunda yeni bir denge unsuru olarak ortaya çıkabilir. Ancak somut bir politika değişikliği olmadıkça etkisi sınırlı kalacaktır.
