ABD Başkanı Donald Trump yönetimi ile Birleşik Krallık merkezli ilaç şirketi arasında varılan anlaşma sonucunda, İngiltere'de daha önce maliyet gerekçesiyle reddedilen bir meme kanseri ilacı onay aldı. İlaç, artık yılda yaklaşık 1000 kadın için erişilebilir olacak. Karar, hem ilaç endüstrisi hem de hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Anlaşmanın Arka Planı
İngiltere'de ilaç fiyatlandırması ve geri ödeme kararları, Ulusal Sağlık ve Bakım Mükemmelliği Enstitüsü (NICE) tarafından alınıyor. NICE, daha önce bu meme kanseri ilacını maliyet-etkin bulmayarak reddetmişti. İlacın fiyatı, sağladığı faydaya kıyasla yüksek bulunmuş ve ulusal sağlık bütçesine getireceği yük nedeniyle onaylanmamıştı. Ancak ABD'de Trump yönetiminin ilaç fiyatları konusunda attığı adımlar ve İngiliz şirketle yapılan ikili anlaşma, bu kararın değişmesinde etkili oldu. Anlaşma kapsamında ilacın fiyatında indirim yapıldığı ve böylece NICE'ın maliyet-etkinlik eşiğinin altına çekildiği öğrenildi. Bu gelişme, Brexit sonrası dönemde Birleşik Krallık'ın ilaç politikalarında yeni bir yön arayışının parçası olarak da yorumlanıyor.
Küresel ve Bölgesel Boyut
İlaç şirketleri ile hükümetler arasındaki fiyat müzakereleri, özellikle kanser tedavilerinde erişim sorununu derinleştiriyor. ABD'de Trump yönetimi, ilaç fiyatlarını düşürmek için 'en düşük fiyat' kuralı gibi politikalar gündeme getirmişti. Bu anlaşma, ABD'nin ilaç fiyatlandırmasındaki etkisinin sınır ötesine taşınabileceğini gösteriyor. Avrupa'da ise birçok ülke benzer maliyet-etkinlik değerlendirmeleri yapıyor. İngiltere'deki bu karar, diğer Avrupa ülkeleri için emsal teşkil edebilir. Ayrıca, Birleşik Krallık'ın AB'den ayrılmasının ardından ilaç regülasyonlarında bağımsız hareket etme çabası, bu tür ikili anlaşmaların önünü açıyor. Küresel sağlık ekonomisi açısından, ilaç fiyatlarının nasıl belirleneceği ve erişimin nasıl sağlanacağı tartışmaları sürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ilaç fiyatlandırmasında referans fiyat sistemini kullanıyor ve Avrupa ülkelerindeki fiyatları baz alıyor. İngiltere'de bir ilacın onaylanması ve fiyatının düşmesi, Türkiye'deki geri ödeme kurumu SGK'nın da bu ilacı daha uygun maliyetle teminat kapsamına almasını kolaylaştırabilir. Ayrıca, Trump yönetiminin ilaç fiyatlarına yönelik müdahalesi, küresel ilaç pazarlıklarında yeni bir denge oluşturabilir; Türkiye'nin de benzer ikili anlaşmalarla ilaç maliyetlerini düşürme imkânı doğabilir. Ancak, Türkiye'nin kendi ilaç üretimini güçlendirmesi ve dışa bağımlılığı azaltması uzun vadede kritik önem taşıyor.
