ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü yayımladığı bir başkanlık kararnamesiyle, belirli alüminyum, bakır ve çelik ithalatında tarife oranlarını önemli ölçüde düşürdü. Yeni düzenlemeye göre, tarım ekipmanları ve belirli ısıtma, havalandırma, klima sistemleri (HVAC) gibi alüminyum ve çelik türevi ürünlerin gümrük vergisi yüzde 25'ten yüzde 1'e indirildi. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, bu adımın Amerikan imalat sanayisini desteklemek ve tüketici fiyatlarındaki artışı kontrol altına almak amacı taşıdığı belirtildi.
Kararın arka planı ve ayrıntıları
Trump yönetimi, 2018 yılından bu yana ulusal güvenlik gerekçesiyle çelik ve alüminyuma yüzde 25 ve yüzde 10 oranında gümrük vergisi uyguluyordu. Ancak son dönemde artan enflasyonist baskılar ve iş dünyasından gelen talep üzerine bu oranlarda revizyona gidildi. Yeni tarife indirimi, özellikle tarım sektöründe kullanılan makinelerin ve inşaat sektörünün ihtiyaç duyduğu HVAC sistemlerinin maliyetini düşürmeyi hedefliyor. Kararname, söz konusu ürünlerin ithalatında yüzde 1'lik sembolik bir vergi uygulanmasını öngörüyor.
Öte yandan, bakır ithalatına ilişkin tarifeler de benzer bir indirime tabi tutuldu. Daha önce yüzde 25 oranında vergilendirilen bazı bakır ürünleri artık yüzde 1 oranında gümrük vergisine tabi olacak. Bu değişikliklerin, özellikle elektronik ve savunma sanayisinde maliyet avantajı sağlaması bekleniyor. ABD Ticaret Bakanlığı, indirimin geçici olduğunu ve 180 gün sonra gözden geçirileceğini duyurdu.
Küresel ticaret savaşları ve yansımaları
Trump'ın bu hamlesi, Çin ve Avrupa Birliği ile devam eden ticaret gerilimlerinin ortasında geliyor. Her ne kadar belirli ürünlere yönelik bir yumuşama gibi görünse de, genel ticaret politikasının korumacı çizgisi devam ediyor. Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) verilerine göre, ABD'nin çelik ithalatı 2024 yılında bir önceki yıla göre yüzde 15 azalırken, alüminyum ithalatı yüzde 10 geriledi. Tarife indirimleri, özellikle Kanada, Meksika ve Brezilya gibi ABD'ye metal ihraç eden ülkelerde memnuniyetle karşılandı.
Ancak analistler, bu indirimlerin simgesel nitelikte olduğunu ve genel ticaret dengesi üzerinde büyük bir etki yaratmayacağını savunuyor. Zira tarifelerdeki düşüş, yalnızca toplam ithalatın küçük bir kısmını oluşturan türev ürünleri kapsıyor. Asıl kalemler olan ham çelik ve alüminyumdaki yüksek oranlar korunuyor. Bu durum, küresel tedarik zincirlerindeki dalgalanmayı devam ettiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD'ye önemli miktarda çelik ve alüminyum ihraç eden ülkeler arasında yer alıyor. Trump'ın tarife indirim kapsamını dar tutması nedeniyle Türk ihracatçıların doğrudan bir avantaj elde etmesi beklenmiyor. Bununla birlikte, tarım ve HVAC sektörlerinde ABD'ye yedek parça ve ekipman tedarik eden Türk firmaları, ara mamul maliyetlerindeki düşüşten kısmen yararlanabilir. Küresel ticaretteki belirsizlik, Türkiye'nin ihracat pazarlarını çeşitlendirme stratejisini daha da önemli kılıyor. ABD-Çin rekabetinin yeni safhası, Türkiye'nin metal ürünlerinde rekabetçiliğini artırmak için fırsatlar da sunabilir.
