ABD Başkanı Donald Trump, ülkenin önde gelen yapay zeka şirketlerinde devlet hissesi almayı değerlendirdiklerini duyurdu. Trump, Beyaz Saray'da düzenlediği basın toplantısında, yapay zeka sektöründe 'ortaklık' modeliyle ilerlemek istediklerini belirterek, bu adımın Kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde seçmenlerin teknolojiye yönelik endişelerini azaltacağını savundu. Başkan, 'Yapay zekanın Amerikan iş gücüne ve ekonomisine entegrasyonu konusunda halkımızın kaygılarını anlıyoruz. Bu ortaklık sayesinde gelişmelerin kontrolünü elde tutacağız' ifadelerini kullandı.
Gelişmenin arka planı
Trump'ın bu açıklaması, yapay zeka alanındaki düzenleme tartışmalarının yoğunlaştığı bir döneme denk geldi. ABD'de özellikle OpenAI, Google DeepMind ve Anthropic gibi şirketlerin hızla ilerleyen çalışmaları, hem iş kaybı hem de etik kaygıları beraberinde getiriyor. Beyaz Saray yetkilileri, devletin bu şirketlerde hisse sahibi olmasının, denetim mekanizmalarını güçlendireceğini ve yapay zekanın toplumsal fayda için kullanılmasını garanti altına alacağını öne sürüyor. Ancak uzmanlar, bu tür bir müdahalenin özel sektör inovasyonunu engelleyebileceği uyarısında bulunuyor. Wall Street'te ise haberin ardından teknoloji hisselerinde kısa süreli bir dalgalanma yaşandı.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'nin yapay zeka şirketlerinde hisse alma planı, küresel teknoloji rekabetinde yeni bir boyut anlamına geliyor. Çin ve Avrupa Birliği'nin yapay zeka düzenlemelerine hız verdiği bir dönemde Washington'un bu hamlesi, teknoloji alanında devlet müdahalesinin sınırlarını test ediyor. Özellikle Çin'de devlet destekli yapay zeka projeleri hızla yaygınlaşırken, ABD'nin bu adımı benzer bir modeli benimsediği şeklinde yorumlanabilir. Avrupa Birliği ise geçtiğimiz haftalarda yapay zeka yasasını nihai hale getirirken, 'risk temelli' bir yaklaşım benimsemişti. Trump'ın önerisi, ABD'nin bu alanda farklı bir yol izleyeceğini gösteriyor. Öte yandan, bu planın hayata geçmesi halinde diğer ülkelerin de benzer adımlar atması beklenebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'nin yapay zeka ekosistemi henüz emekleme aşamasında olsa da, ABD'deki bu gelişme küresel teknoloji yatırımlarının yönünü etkileyebilir. Devletin yapay zeka şirketlerine ortak olması, Türkiye'de de benzer tartışmaları gündeme getirebilir. Ancak Türkiye'nin mevcut ulusal yapay zeka stratejisi daha çok Ar-Ge teşvikleri ve kamu-özel sektör iş birliğine dayanıyor. Washington'un bu hamlesi, Ankara'nın teknoloji politikalarında devlet katılımı modelini değerlendirmesine neden olabilir. Ayrıca, ABD'deki düzenlemelerin Türk yapay zeka girişimlerinin küresel pazarlara erişimini etkilemesi olası.
