ABD Başkanı Donald Trump'ın çiftçilere yönelik açıkladığı 8 milyar dolarlık destek programı, ülke tarım sektörüne can suyu olmayı hedefliyor. Ancak İran savaşı nedeniyle yükselen dizel fiyatları, çiftçilerin kâr marjlarını daraltmaya devam ediyor. Uzmanlar, söz konusu yardımın yalnızca zaman kazandırdığını ve tarımın yapısal sorunlarına kalıcı bir çözüm sunmadığını vurguluyor.
Destek paketinin arka planı ve çiftçilerin tepkisi
Trump yönetimi tarafından duyurulan 8 milyar dolarlık program, artan girdi maliyetleri ve düşen emtia fiyatları karşısında zorlanan çiftçilere doğrudan ödeme, kredi garantisi ve vergi indirimi gibi çeşitli mekanizmalar içeriyor. Programın detayları henüz netleşmemekle birlikte, Tarım Bakanlığı'nın önümüzdeki haftalarda başvuru sürecini başlatması bekleniyor.
Ancak çiftçiler, asıl sorunun mazot fiyatları olduğunu belirtiyor. İran savaşının patlak vermesiyle birlikte ham petrol fiyatlarındaki artış, dizel fiyatlarına da yansıdı. Orta Batılı çiftçiler, hasat sezonunda akaryakıt giderlerinin geçen yıla göre yüzde 40'a varan oranda arttığını söylüyor. Bu durum, özellikle büyük ölçekli tahıl üreticilerinin kârlılığını ciddi şekilde etkiliyor.
Programın, çiftçilerin kısa vadeli nakit akışı sorunlarını hafifleteceği düşünülüyor. Ancak sektör temsilcileri, mazot fiyatlarındaki dalgalanmanın sürmesi halinde desteğin yetersiz kalacağı görüşünde. Iowa Çiftçiler Birliği sözcüsü, "Bu para bir süre idare eder, ama mazot fiyatları düşmedikçe gerçek bir rahatlama olmaz" ifadelerini kullandı. Uzmanlar, tarım sektörünün enerji fiyatlarına olan bağımlılığının azaltılması için uzun vadeli politikaların şart olduğunu belirtiyor.
Küresel ve bölgesel yansımalar
ABD'deki bu gelişme, küresel tarım piyasaları açısından da önem taşıyor. ABD, dünyanın en büyük tarım ürünleri ihracatçılarından biri konumunda. Çiftçilerin artan maliyetler nedeniyle üretimi kısmak zorunda kalması, uluslararası emtia fiyatlarında yukarı yönlü baskı oluşturabilir. Özellikle buğday, mısır ve soya fasulyesi gibi temel ürünlerde fiyat artışları, ithalatçı ülkelerde gıda enflasyonunu körükleyebilir.
Öte yandan İran savaşı, enerji piyasalarındaki belirsizliği artırarak tarım sektörünün geleceğini de etkiliyor. Uzmanlar, savaşın seyrine bağlı olarak petrol fiyatlarının daha da yükselebileceğini, bunun da çiftçilerin maliyetlerini artıracağını öngörüyor. Trump yönetiminin 8 milyar dolarlık desteği, kısa vadeli bir rahatlama sağlasa da, kalıcı bir çözüm için enerji politikaları ile tarım politikalarının uyumlu hale getirilmesi gerekiyor.
Depo kiraları, gübre ve tohum maliyetleri de çiftçilerin belini bükmeye devam ediyor. Destek paketinin bu kalemleri ne ölçüde kapsayacağı ise belirsizliğini koruyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki çiftçi destek paketi ve mazot fiyatları sorunu, doğrudan Türkiye'yi ilgilendiren bir gelişme olmasa da küresel tarım piyasaları üzerinden dolaylı etkiler yaratabilir. ABD'nin tarımsal üretiminde yaşanabilecek bir daralma, dünya emtia fiyatlarını yukarı çekerek Türkiye'nin tarımsal ithalat maliyetini artırabilir. Ayrıca İran savaşı nedeniyle enerji fiyatlarındaki dalgalanma, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkelerin çiftçileri için de benzer bir risk oluşturuyor. Türkiye, kendi tarım sektörünü korumak için mazot desteği ve enerji verimliliği politikalarını gözden geçirmeli.
