ABD Başkanı Donald Trump'ı temsil eden komisyoncular, 2025 yılında aralarında Palantir, Lockheed Martin ve General Dynamics'in de bulunduğu bir düzine silah üreticisi ve Pentagon yüklenicisinin hisselerinden 9,7 milyon ila 24,3 milyon dolar değerinde alım gerçekleştirdi. Responsible Statecraft'in (RS) yeni bir mali bildirime dayandırdığı analize göre, Trump'ın savunma sektörüne yaptığı bu yatırım, başkanlık etiği ve çıkar çatışması tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Bildirim, Trump'ın kişisel varlık yönetimi hakkında daha önce bilinmeyen ayrıntıları ortaya koyarken, başkanın görevi sırasında doğrudan savunma politikalarından etkilenen şirketlere yatırım yapmasının yasal ve etik boyutları sorgulanıyor.
Yatırım portföyü ve kapsamı
RS analizine göre, Trump'ın savunma hissesi alımları, en düşük 9,7 milyon dolar, en yüksek 24,3 milyon dolar aralığında. Bu geniş bant, mali bildirimlerdeki varlık değerleme aralıklarından kaynaklanıyor. Portföyde Palantir (veri analitiği), Lockheed Martin (F-35 savaş uçağı), General Dynamics (deniz sistemleri), Northrop Grumman (füze ve uzay sistemleri), L3Harris (elektronik harp), Boeing (ticari ve askeri uçak), Raytheon (füze savunması), KBR (lojistik), CACI (istihbarat teknolojileri) ve Leidos (sağlık ve güvenlik) gibi şirketler yer alıyor. Bu şirketlerin tamamı, 2025 mali yılında Pentagon'dan toplamda yüz milyarlarca dolarlık sözleşme aldı.
Trump'ın yatırım zamanlaması dikkat çekiyor: Alımlar, Savunma Bakanlığı'nın 2025 bütçe görüşmeleri ve Ukrayna'ya yeni askeri yardım paketlerinin onaylandığı döneme denk geliyor. Eylül 2025'te Trump, Ukrayna'ya 8 milyar dolarlık ek güvenlik yardımı yetkisi imzalamıştı. Aynı ayda, portföydeki şirketlerin hisse değerlerinde ortalama %12 artış yaşandı.
Etik tartışmalar ve yasal çerçeve
ABD başkanları, Hükümet Etiği Yasası kapsamında mali çıkarlarını körü körüne bir vakfa devredebilir veya hisse satışı yapabilir. Trump, 2017-2021 döneminde şirketlerini oğullarına devretmiş ancak tam bir körü körüne vakıf kurmamıştı. 2025'te yeniden başkan seçilmesinin ardından, varlıklarını yine oğlu Eric Trump'ın yönettiği bir tröste devrettiğini açıkladı. Ancak RS analizi, tröstün bağımsız olmadığını, çünkü Trump'ın yatırım kararlarına müdahale edebildiğini veya en azından portföy hakkında bilgi sahibi olduğunu gösteren kanıtlar bulunduğunu iddia ediyor. Örneğin, Şubat 2025'te Trump, Lockheed Martin'in F-35 programını öven bir tweet attıktan iki hafta sonra, tröst bu şirketten 1,2-2,5 milyon dolar arası hisse satın aldı.
Eti̇k uzmanları, başkanın doğrudan kendi savunma politikalarından kâr edebilecek bir konumda olmasının, 'çıkar çatışması' ve 'kayırmacılık' suçlamalarına yol açabileceğini belirtiyor. Eti̇k yasaları, başkanların bu tür çatışmalardan kaçınmasını şart koşuyor ancak yaptırımlar sınırlı. Trump'ın avukatları, tüm işlemlerin etik kurallara uygun olduğunu ve tröstün bağımsız yöneticiler tarafından yönetildiğini savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump’ın savunma hisselerine yaptığı yatırım, Türkiye’nin ABD’den aldığı savunma ekipmanları ve F-35 programındaki konumunu yeniden gündeme getiriyor. Eğer Trump, Lockheed Martin ve General Dynamics gibi şirketlerin çıkarlarını gözetmeye devam ederse, Türkiye’nin F-35’e yeniden dahil edilmesi veya S-400 krizinin aşılması gibi konularda adımlar atılabilir. Ancak, çıkar çatışması suçlamaları ABD’de yargıya taşınırsa, Trump’ın savunma politikaları geçici olarak yavaşlayabilir. Bu durum, Türkiye’nin ABD’den askeri tedarik süreçlerini etkileyebilir. Ayrıca, Trump’ın Ukrayna yardımını artırması, Karadeniz’deki güvenlik dengesini Türkiye lehine değiştirebilir; ancak bu yardımlardan kâr eden şirketlerin Türkiye’nin rakiplerine silah satması riski de bulunuyor.
