ABD Başkanı Donald Trump, 11 Eylül 2001 saldırılarının 25. yıl dönümünde Pentagon'da düzenlenecek anma törenine katılacak. Yetkililer, törenin saldırılarda hayatını kaybeden 184 kişiyi anmak üzere gerçekleştirileceğini bildirdi. Trump'ın programında ayrıca New York'taki Ulusal 11 Eylül Müzesi'ne ziyaret ve Shanksville, Pennsylvania'da düşürülen United Airlines 93 sefer sayılı uçağın anısına düzenlenen etkinliklere katılması da bekleniyor. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamaya göre Başkan, gün boyunca çeşitli anma programlarına iştirak edecek.
11 Eylül saldırılarının arka planı ve 25. yıl dönümü etkinlikleri
11 Eylül 2001'de El Kaide tarafından gerçekleştirilen saldırılarda, kaçırılan dört yolcu uçağından ikisi New York'taki Dünya Ticaret Merkezi kulelerine, biri Pentagon'a çarptırılmış, dördüncüsü ise yolcuların müdahalesi sonucu Pennsylvania kırsalına düşmüştür. Saldırılarda toplam 2.977 kişi hayatını kaybetti. Bu olay, ABD'nin Afganistan ve Irak'a askeri müdahalelerde bulunmasına yol açmış, küresel terörle mücadele politikalarını derinden etkilemiştir.
25. yıl dönümü kapsamında Pentagon'da düzenlenecek törende, saldırıda hayatını kaybeden 184 kişi için saygı duruşunda bulunulacak ve çelenk konulacak. Törene, saldırıdan sağ kurtulanlar, kurban yakınları ve üst düzey askeri yetkililerin katılması bekleniyor. New York'taki 9/11 Anıtı'nda ise isimlerin okunması geleneği sürdürülecek. Shanksville'de düzenlenecek törende ise United 93 uçağının kahraman yolcuları anılacak.
Başkan Trump'ın törenlerde yapacağı konuşmada, ulusal birlik ve terörle mücadelede kararlılık mesajları vermesi bekleniyor. Trump, daha önce yaptığı açıklamalarda 11 Eylül'ü "Amerika'nın asla unutmayacağı bir gün" olarak nitelendirmişti. Beyaz Saray Sözcüsü, Başkan'ın programının "kurbanları onurlandırmak ve hayatta kalanlara destek vermek" amacı taşıdığını belirtti.
Bölgesel ve küresel boyut: 11 Eylül sonrası dünya düzeni
11 Eylül saldırıları, sadece ABD'yi değil, tüm dünyayı etkileyen jeopolitik bir dönüm noktası oldu. Saldırıların ardından ABD, "Teröre Karşı Küresel Savaş" doktrinini ilan ederek Afganistan'a müdahale etti ve 2003'te Irak'ı işgal etti. Bu süreç, Orta Doğu'da istikrarsızlığı artırdı, yeni terör örgütlerinin doğmasına zemin hazırladı. NATO, tarihinde ilk kez 5. Madde'yi işleterek ABD'nin yanında yer aldı. Avrupa ülkeleri de terörle mücadele yasalarını sıkılaştırdı.
25 yıl sonra, ABD'nin Afganistan'dan çekilmesi ve bölgedeki güç dengelerinin değişmesi, 11 Eylül sonrası oluşturulan güvenlik mimarisinin sorgulanmasına yol açtı. Çin ve Rusya'nın yükselişi, ABD'nin küresel liderliğine meydan okurken, terör tehdidi de farklı boyutlar kazandı. Bugün, radikalizm ve aşırıcılık hâlâ uluslararası güvenliğin öncelikli maddeleri arasında yer alıyor.
Anma törenleri, ABD'nin ulusal hafızasını tazelemenin yanı sıra, müttefiklerine ve rakiplerine güvenlik politikalarındaki kararlılığını göstermesi açısından da önem taşıyor. Trump yönetiminin, törende vereceği mesajlar, ABD'nin gelecekteki terörle mücadele stratejisine dair ipuçları sunabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
11 Eylül saldırıları, Türkiye'nin güvenlik algısını ve dış politikasını derinden etkileyen bir olaydır. Saldırıların ardından Türkiye, NATO çerçevesinde ABD ile dayanışma göstermiş, Afganistan'da ISAF kapsamında asker bulundurmuştur. Ancak Irak işgali, Türkiye'nin bölgesel çıkarlarını zedelemiş ve PKK terör örgütünün Suriye ve Irak'taki uzantılarını güçlendirmiştir. Bugün, 25. yıl dönümünde, Türkiye için terörle mücadele hâlâ öncelikli bir mesele olup, ABD ile Suriye'deki YPG/PKK konusundaki anlaşmazlıklar devam etmektedir. Trump'ın törendeki mesajları, Türkiye-ABD ilişkilerinin güvenlik boyutuna dair sinyaller verebilir. Ayrıca, bölgesel istikrarsızlık ve göç dalgaları, Türkiye'nin güvenlik ve ekonomi politikalarını etkilemeyi sürdürmektedir.
