Brezilya'nın öncülüğünde kurulan ve tropikal ormanların ayakta kalmasını finanse etmeyi amaçlayan Tropikal Orman Fonu (TFFF), İngiltere'nin taahhüdünü ertelemesiyle başlangıç sermayesi eksikliği yaşıyor. COP30 iklim zirvesinde tanıtılan fonun, yağmur ormanlarını koruyarak karbon emisyonlarını azaltmayı hedeflediği belirtiliyor. Ancak İngiltere'nin fon için söz verdiği katkıyı zamanında yapmaması, fonun faaliyete geçmesini geciktirirken, diğer ülkelerin de benzer bir tutum sergilemesinden endişe ediliyor.
Gelişmenin Arka Planı
TFFF, tropikal ormanların korunmasına yönelik yenilikçi bir finansal model olarak tasarlandı. Fon, orman sahibi ülkelere, ormanları korudukları sürece doğrudan ödeme yapmayı öngörüyor. Bu model, karbon emisyonlarının azaltılmasında ormanların rolünü güçlendirmeyi ve sürdürülebilir kalkınmayı teşvik etmeyi amaçlıyor. Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, fonun iklim değişikliğiyle mücadelede önemli bir araç olduğunu vurgulayarak, gelişmiş ülkeleri bu girişime destek olmaya çağırmıştı.
İngiltere'nin taahhüdünü ertelemesi, fonun başlangıç sermayesinin toplanmasını zorlaştırdı. İklim değişikliği konusunda iddialı hedefleriyle bilinen İngiltere'nin bu tutumu, çevre örgütlerinin ve uluslararası toplumun eleştirilerine yol açtı. Uzmanlar, İngiltere'nin geri adım atmasının diğer gelişmiş ülkeleri de olumsuz etkileyebileceğini ve fonun geleceğini belirsizleştirebileceğini ifade ediyor.
Bölgesel veya Küresel Boyut
TFFF'nin amacı, tropikal ormanların yok edilmesini durdurarak küresel karbon emisyonlarını azaltmak. Amazon, Kongo Havzası ve Güneydoğu Asya'daki yağmur ormanları, dünya için hayati öneme sahip karbon yutakları olarak kabul ediliyor. Bu ormanların korunması, sadece o bölgelerdeki ülkelerin değil, tüm dünyanın iklim hedeflerine ulaşması için kritik bir öneme sahip.
Fonun başarıya ulaşması, gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadelede daha fazla sorumluluk üstlenmesine de kapı aralayabilir. Ancak İngiltere'nin duraksaması, iklim finansmanı taahhütlerinin güvenilirliğini sorgulatıyor. Gelişmiş ülkelerin, iklim değişikliğiyle mücadelede verdikleri sözleri tutmamaları, gelişmekte olan ülkeler arasında güvensizlik yaratıyor. Bu durum, uluslararası iklim müzakerelerinde tıkanıklığa neden olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, iklim değişikliğiyle mücadelede orman varlıklarını koruma çabalarına önem veriyor. TFFF gibi fonlar, gelişmekte olan ülkelerin orman koruma projelerine destek sağlarken, Türkiye'nin de bu tür mekanizmalardan yararlanma potansiyeli bulunuyor. Ayrıca, Türkiye'nin 2053 net sıfır hedefi doğrultusunda iklim finansmanına erişimi ve yeşil dönüşümü hızlandırması gerekiyor. İklim değişikliğinin küresel etkileri, Türkiye'yi de doğrudan etkileyen bir konu; bu nedenle Türkiye, uluslararası iklim işbirliğini güçlendiren adımları desteklemeli.
