ABD Adalet Bakanlığı (DOJ), TikTok ve ana şirketi ByteDance'in, platformun çocukların çevrimiçi gizliliğini koruyan federal yasayı ihlal ettiği iddialarıyla ilgili olarak 400 milyon dolar ödemeyi kabul ettiğini açıkladı. Cuma günü duyurulan anlaşma kapsamında şirket, 300 milyon doları derhal, kalan 100 milyon doları ise mahkeme onayının ardından ödeyecek. Bu, ABD tarihinde çocuk gizliliği ihlalleri konusunda verilen en büyük cezalardan biri olarak kayıtlara geçti.
Gelişmenin Arka Planı
Anlaşma, TikTok'un veri toplama uygulamalarına yönelik uzun süredir devam eden bir soruşturmanın sonucu. ABD hükümeti, TikTok'un 13 yaş altı kullanıcıların kişisel bilgilerini ebeveyn izni olmadan topladığını ve bu verileri hedefli reklamcılıkta kullandığını öne sürüyordu. Çocukların Çevrimiçi Gizlilik Koruma Yasası (COPPA), 13 yaş altı çocukların verilerinin toplanması için ebeveyn onayını zorunlu kılıyor.
DOJ, soruşturmanın 2019 yılında başladığını ve TikTok'un özellikle 2020-2021 yılları arasında çocuk kullanıcılardan toplanan veriler konusunda yasayı ihlal ettiğini tespit ettiğini belirtti. Şirketin, uygulamanın içindeki yaş doğrulama süreçlerini etkisiz bırakarak çocukların gerçek yaşlarını gizlemelerine izin verdiği ve bu sayede COPPA kapsamındaki yükümlülüklerden kaçındığı iddia edildi.
TikTok, anlaşmaya ilişkin yaptığı açıklamada, “Çocukların gizliliğini korumak bizim için önemli. Bu anlaşma, geçmişteki uygulamalarımızı geride bırakma ve platformumuzu daha güvenli hale getirme yolunda attığımız adımların bir parçası” ifadelerini kullandı. Şirket, ayrıca 2021'den bu yana uygulama içinde aileler için özel gizlilik ayarları ve ebeveyn denetimleri gibi önlemler aldığını vurguladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu uzlaşma, ABD ile Çin merkezli teknoloji şirketleri arasındaki gerilimin bir başka yansıması. TikTok, ABD'de yüz milyonlarca kullanıcıya sahip ve ulusal güvenlik endişeleri nedeniyle defalarca yasaklama veya zorunlu satış talepleriyle karşı karşıya kaldı. Eski Başkan Donald Trump'ın 2020'de imzaladığı kararname ile TikTok'un ABD'deki operasyonlarını satması istenmiş, ancak bu karar mahkemelerde engellenmişti. Biden yönetimi de Çin'e ait veri aktarımı risklerine dikkat çekerek şirkete yönelik baskıyı sürdürdü.
Bu kapsamda, 400 milyon dolarlık ceza, ABD'nin teknoloji devlerine karşı daha sert bir tutum benimsediğinin bir göstergesi. Özellikle çocuk koruma konusunda, Meta (Facebook) ve Google gibi diğer büyük platformlar da COPPA ihlalleri nedeniyle geçmişte yüksek cezalar ödemişti. Ancak TikTok'un aldığı bu ceza, şimdiye kadar çocuk gizliliği konusunda uygulanan en büyük mali yaptırımlardan biri olması nedeniyle dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu ceza, ABD'nin teknoloji devlerine yönelik düzenleyici yaklaşımının bir parçası olarak görülse de, Türkiye için de önemli bir emsal teşkil ediyor. Türkiye'de özellikle genç nüfusun yoğun olarak kullandığı sosyal medya platformlarının veri işleme politikaları, son yıllarda Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK) tarafından sık sık denetleniyor. TikTok'un bu cezası, Türk düzenleyicilerin çocukların çevrimiçi güvenliğine yönelik benzer adımları atması için bir referans olabilir. Türkiye'nin 2020'de TikTok'a yönelik başlattığı incelemeler, bu konudaki ihtiyacı gösteriyor. Ayrıca, Türkiye'nin uluslararası veri güvenliği standartlarını belirleme çabalarına da katkı sağlayacak bir gelişme olarak değerlendirilebilir.
