7 Temmuz 2026 tarihinde Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'de bulunan Çin Halk Cumhuriyeti Büyükelçiliği önünde toplanan Tibet Gençlik Kongresi (Tibet Youth Congress) üyesi bir grup aktivist, düzenledikleri 'Özgür Tibet' protestosu sırasında Hint polisi tarafından gözaltına alındı. Olay, büyükelçilik binasının önünde ellerinde Tibet bayrakları taşıyan ve 'Tibet bağımsızlığı' sloganları atan yaklaşık 30 kişilik grubun eylemiyle başladı. Polis, protestocuları dağılmaları yönünde uyardıktan sonra, eyleme devam eden aktivistleri kelepçeleyerek bölgeden uzaklaştırdı. Gözaltı sayısına ilişkin resmi bir açıklama yapılmazken, yerel kaynaklar en az 12 aktivistin karakola götürüldüğünü bildirdi.
Protestonun Arka Planı ve Tibet Sorunu
Tibet Gençlik Kongresi, sürgündeki Tibet hükümetine yakınlığıyla bilinen ve Tibet'in bağımsızlığı için mücadele eden bir örgüttür. Örgüt, her yıl 7 Temmuz'u 'Tibet Direniş Günü' olarak anmakta ve bu tarihte çeşitli ülkelerdeki Çin diplomatik temsilcilikleri önünde protesto eylemleri düzenlemektedir. 2026 yılındaki eylem de bu kapsamda gerçekleşti. Çin Halk Cumhuriyeti, Tibet Özerk Bölgesi üzerindeki egemenliğini uluslararası alanda tanıtmakta ve Tibet bağımsızlığı yanlısı hareketleri 'ayrılıkçı' olarak nitelendirerek şiddetle karşı çıkmaktadır. Hindistan ise tarihsel olarak Tibetli mültecilere ev sahipliği yapmakta, ancak Çin ile ilişkilerini bozmamak için Tibet bağımsızlığı yanlısı faaliyetlere resmi destek vermemektedir. Hindistan polisi, Çin Büyükelçiliği'nin güvenliğini sağlamak ve diplomatik tesislerin korunmasına yönelik uluslararası yükümlülükler çerçevesinde bu tür protestolara genellikle izin vermemekte veya sınırlı tutmaktadır.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Hindistan-Çin Rekabeti ve Tibet
Hindistan ile Çin arasında sınır anlaşmazlıkları ve stratejik rekabet devam ederken, Tibet sorunu iki ülke arasında hassas bir konu olmaya devam ediyor. Hindistan, Tibet'teki insan hakları ihlallerine dair endişelerini dile getirirken, Çin'i toprak bütünlüğü konusunda provoke etmekten kaçınıyor. Bu bağlamda, Yeni Delhi'deki protesto ve gözaltılar, Hindistan'ın Çin karşısındaki kırılgan dengesini bir kez daha gündeme getirdi. Batılı ülkeler ve insan hakları örgütleri, Tibet konusunu gündemde tutmaya çalışırken, Pekin yönetimi bu tür protestoları 'iç işlerine müdahale' olarak değerlendirmektedir. Uluslararası toplumun Tibet'e yönelik ilgisi zaman zaman artsa da, Çin'in artan jeopolitik ağırlığı karşısında somut adımlar sınırlı kalmaktadır.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Doğu Türkistan (Sincan Uygur Özerk Bölgesi) konusundaki benzer hassasiyetleri nedeniyle Tibet'e yönelik gelişmeleri yakından izlemektedir. Her iki bölge de Çin tarafından 'ayrılıkçı' olarak nitelendirilen hareketlere sahne olmakta ve Ankara, Pekin ile ekonomik ve siyasi ilişkilerini sürdürürken bu konularda denge politikası izlemektedir. Yeni Delhi'deki protesto, Türkiye'deki Doğu Türkistan yanlısı grupların da benzer eylemler düzenlemesine ilham verebilir. Ancak Türkiye, Çin ile ticaret hacmini artırmaya odaklandığı için bu tür eylemlerin resmi düzeyde desteklenmesi beklenmemelidir. Küresel ölçekte, Tibet ve Doğu Türkistan benzeri konular, Çin'in insan hakları siciline yönelik uluslararası baskının bir parçası olarak Türkiye'nin dış politikasında yer bulmaya devam edecektir.
