Tesla'nın direksiyonsuz ve pedalsız otonom taksi konsepti Cybercab, ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği Dairesi (NHTSA) tarafından inceleniyor. Şirketin CEO'su Elon Musk, aracı "tekerlekli, son derece konforlu bir salon; harika bir TV ve muhteşem ses sistemiyle" diye tanımlarken, düzenleyici kurum henüz resmi bir açıklama yapmadı. İncelemenin odağında, aracın federal güvenlik standartlarına uygunluğu ve otonom sürüş yazılımının güvenilirliği bulunuyor.
Cybercab nedir, NHTSA neden inceliyor?
Tesla, Ekim 2024'te düzenlediği "We, Robot" etkinliğinde Cybercab'i tanıttı. İki kapılı, direksiyon simidi ve pedal bulunmayan bu araç, tamamen otonom sürüş için tasarlandı. Musk, aracın 2027'den önce üretime gireceğini ve fiyatının 30.000 doların altında olacağını iddia etti. Ancak NHTSA, federal Motorlu Taşıt Güvenlik Standartları'nın (FMVSS) direksiyon ve pedal zorunluluğu getirdiğini hatırlatıyor. Mevcut düzenlemeler, manuel kontroller olmadan araçların yollara çıkmasına izin vermiyor. NHTSA sözcüsü, "Tesla'dan Cybercab hakkında bilgi talep ettik ve incelememiz sürüyor" dedi. Bu inceleme, Tesla'nın Full Self-Driving (FSD) yazılımına yönelik daha önceki soruşturmaların bir uzantısı niteliğinde. NHTSA, 2023'te FSD'nin kırmızı ışık ihlalleri ve yanlış şerit kullanımı gibi sorunları nedeniyle 2,1 milyon Tesla aracını kapsayan bir soruşturma başlatmıştı. Ayrıca, 2024'te FSD'nin bir yaya ölümüne karıştığı iddiası üzerine inceleme derinleştirildi. Cybercab'in direksiyonsuz tasarımı, bu endişeleri daha da artırıyor; zira kaza anında sürücünün müdahale edememesi, güvenlik risklerini büyütüyor.
Otonom araç düzenlemeleri ve küresel yarış
ABD'de otonom araç düzenlemeleri eyalet bazında farklılık gösteriyor. Kaliforniya, Nevada ve Arizona gibi eyaletler test sürüşlerine izin verirken,联邦 düzeyde henüz kapsamlı bir yasa yok. NHTSA, 2022'de sürücüsüz araçlar için güvenlik standartlarını güncelleme çağrısı yapmış ancak Kongre'den geçen bir yasa bulunmuyor. Öte yandan Çin, otonom sürüş teknolojilerinde hızla ilerliyor. Şanghay ve Shenzhen gibi şehirlerde robotaksi hizmetleri test ediliyor. Çinli şirketler Baidu ve Pony.ai, direksiyonsuz araçlar için özel izinler alarak ABD'li rakiplerinin önüne geçmeyi hedefliyor. Avrupa Birliği ise 2024'te yürürlüğe giren Genel Araç Güvenliği Yönetmeliği ile otonom araçlar için yeni standartlar belirledi; ancak direksiyonsuz araçlar hâlâ tartışma konusu. Tesla'nın Cybercab'i, bu küresel yarışta ABD'nin rekabet gücünü koruma iddiasıyla sunuluyor. Musk, düzenlemelerin yenilikçiliği engellediğini savunuyor ve "NHTSA ile yakın çalışıyoruz" diyor. Ancak uzmanlar, güvenlik testlerinin yetersiz olduğu görüşünde. Carnegie Mellon Üniversitesi'nden otonom araç uzmanı Dr. Smith, "Direksiyonsuz bir aracın kamuya açık yollarda test edilmesi, kapsamlı simülasyon ve gerçek dünya verisi gerektirir. Tesla'nın bu konuda şeffaf olduğunu söylemek zor" ifadelerini kullandı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, otonom araç teknolojilerinde henüz erken aşamada olsa da, yerli otomobil TOGG'un otonom sürüş özellikleri konusunda çalışmaları var. Cybercab gibi direksiyonsuz araçlara yönelik düzenlemeler, Türkiye'nin de gelecekte uyum sağlaması gereken küresel standartları şekillendirecek. Ayrıca, Tesla'nın Türkiye pazarındaki varlığı ve olası yatırımları, bu tür düzenleyici kararlardan etkilenebilir. Türkiye'nin otonom araç testleri için yasal altyapı oluşturması, hem yerli hem yabancı yatırımcılar için önem taşıyor. ABD'deki bu inceleme, küresel otomotiv endüstrisinde güvenlik ve yenilik arasındaki dengeyi vurgularken, Türkiye'nin de benzer bir dengeyi gözetmesi gerekecek.
