Malezya'nın başkenti Kuala Lumpur yakınlarındaki Freesia Woods adlı sitede oturan bir çift, dairelerinde yıllardır süren ve site yönetimi tarafından fark edilmeyen termit istilası nedeniyle açtıkları tazminat davasını kazandı. Yerel mahkeme, site yönetiminin termit hasarını önleme ve tespit konusunda ihmal gösterdiğine hükmederek, çifte önemli miktarda tazminat ödenmesine karar verdi. Bu karar, Malezya'da termit kaynaklı hasarlarda site yönetimlerinin sorumluluğuna işaret eden ilk emsal niteliğindeki dava olarak kayıtlara geçti.
Gelişmenin arka planı
Davacı çift, yaklaşık on yıldır oturdukları Freesia Woods sitesindeki dairelerinde termit hasarı oluştuğunu ve bu hasarın site yönetimi tarafından düzenli olarak yapılması gereken haşere kontrollerine rağmen fark edilmediğini iddia etti. Çift, termitlerin ahşap zeminleri, kapı çerçevelerini ve mobilyaları ciddi şekilde tahrip ettiğini, bu nedenle büyük maddi kayba uğradıklarını belirtti. Site yönetimi ise, haşere kontrollerini düzenli olarak yaptırdıklarını ve termit istilasının fark edilmemesinin kendi kusurları olmadığını savundu.
Mahkeme sürecinde dikkat çeken en önemli nokta, site yönetiminin bilirkişi olarak gösterdiği haşere kontrol şirketi sahibi oldu. Yargıç, bu kişinin yıllardır site için böcek ilaçlama hizmeti veren şirketin sahibi olması nedeniyle tarafsızlığını yitirdiğine ve termit istilasını gözden kaçırmış olmasının ihmal teşkil ettiğine hükmetti. Yargıç ayrıca, site yönetiminin termit hasarını önlemek için yeterli önlemleri almadığını ve bu ihmalin davacı çiftin zararına yol açtığını belirtti. Kararda, site yönetiminin profesyonel bir haşere kontrol firması ile çalışmasına rağmen yıllar süren termit istilasını tespit edememesinin, yönetimin denetim yükümlülüğünü yerine getirmediğini gösterdiği vurgulandı.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu dava, özellikle Güneydoğu Asya'da tropikal iklim nedeniyle termit sorununun yaygın olduğu ülkelerde emsal teşkil ediyor. Malezya, Endonezya, Tayland gibi ülkelerde apartman ve site yaşamının artmasıyla birlikte, site yönetimlerinin haşere kontrolü konusundaki sorumlulukları sıkça tartışılıyor. Karar, site yönetimlerinin yalnızca haşere kontrolü yaptırmakla kalmayıp, bu kontrollerin etkinliğini denetleme yükümlülüğü olduğunu da ortaya koyuyor. Ayrıca, bilirkişinin çıkar çatışması yaşadığı durumlarda mahkemenin bu durumu dikkate alması, adil yargılanma hakkı açısından önemli bir örnek oluşturuyor.
Küresel ölçekte ise, termit hasarının sigorta ve mülkiyet hukuku alanındaki yansımaları değerlendiriliyor. ABD, Avustralya ve Avrupa'da termit hasarları genellikle sigorta kapsamı dışında kalırken, bu karar site yönetimlerinin ihmali durumunda tazminat sorumluluğunu gündeme taşıdı. Özellikle iklim değişikliğiyle birlikte termit popülasyonunun arttığı bölgelerde, benzer davaların artması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu dava, Türkiye'de de benzer sorunlar yaşayan site ve apartman yöneticileri ile sakinleri için önemli bir uyarı niteliğinde. Türkiye'de özellikle ahşap yapıların yoğun olduğu bölgelerde termit hasarları sıkça görülüyor. Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamında site yönetimlerinin ortak alanların bakım ve onarımından sorumlu olması, termit kontrolünü de kapsıyor. Ancak, Türkiye'de bu konuda açılmış emsal bir dava bulunmuyor. Malezya'daki karar, Türk mahkemeleri için bağlayıcı olmasa da, benzer uyuşmazlıklarda referans alınabilecek bir içtihat oluşturuyor. Site yöneticilerinin haşere kontrollerini yalnızca yaptırmakla kalmayıp, bu kontrollerin etkinliğini denetleme ve olası ihmallerde hukuki sorumluluk taşıdığı unutulmamalı.
