Londra'daki Temyiz Mahkemesi, ameliyat sonrası iyileşme sürecinde yatağından video bağlantısıyla bir optisyenin temyiz başvurusunu dinleyen hâkim Richard Clayton KC'nin bu davranışının usule aykırı olduğuna karar verdi. Mahkeme, hâkimin sağlık durumunun duruşma yönetmesine engel olduğu durumlarda başka bir hâkimin görevlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Olayın Arka Planı
Richard Clayton KC, bir gün önce aşil tendonu yırtılması nedeniyle ameliyat olmuştu. Ertesi gün, bir optisyenin mesleki yasaklama kararına yaptığı temyiz başvurusunu yatağından video konferans yoluyla dinledi. Temyiz Mahkemesi, bu duruşmanın usul kurallarına aykırı olduğunu ve hâkimin görevini gerektiği gibi yerine getiremeyeceğini belirtti.
Mahkeme kararında, hâkimin fiziksel olarak duruşmaya katılamayacak durumda olması halinde, davanın başka bir hâkime devredilmesi gerektiği ifade edildi. Ayrıca, video bağlantısıyla yapılan duruşmalarda tarafların adil yargılanma hakkının zedelenebileceği vurgulandı.
Olay, İngiltere'de yargı sistemi içinde uzaktan duruşma uygulamalarının sınırlarına ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi. Kovid-19 salgını sırasında yaygınlaşan uzaktan duruşma pratiği, bazı hukukçular tarafından verimlilik artışı olarak görülse de, bazıları tarafından adil yargılanma ilkesine aykırı bulunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu karar, yalnızca İngiltere'de değil, dünya genelinde yargı sistemlerinde dijitalleşme ve uzaktan duruşma uygulamalarının sınırlarına dair önemli bir emsal teşkil ediyor. Salgın döneminde birçok ülke, mahkemelerde video konferans sistemlerini devreye almıştı. Ancak bu yöntemin, özellikle karmaşık davalarda ve duruşma salonundaki dinamikleri gerektiren durumlarda yetersiz kaldığı yönünde eleştiriler artıyor.
İngiltere'deki Temyiz Mahkemesi'nin bu kararı, uzaktan duruşmaların ancak hâkimin tam kapasiteyle çalışabildiği durumlarda geçerli olabileceğini gösteriyor. Karar, diğer ülkelerdeki yargı organları için de yol gösterici nitelikte. Özellikle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları çerçevesinde, adil yargılanma hakkının korunması için fiziksel duruşmaların önemi bir kez daha ortaya çıkıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de salgın sonrası adliyelerde SEGBİS gibi uzaktan duruşma sistemleri yaygınlaştı. Ancak İngiltere'deki bu karar, uzaktan duruşmaların hâkimin sağlık durumu gibi özel hallerde nasıl uygulanacağına dair Türkiye için de bir uyarı niteliğinde. Türk yargı sistemi, hâkimlerin fiziksel olarak duruşmaya katılamayacağı durumlarda davaların nasıl yönetileceğine dair net düzenlemelere ihtiyaç duyuyor. Bu karar, adil yargılanma hakkının korunması ve yargı bağımsızlığının güçlendirilmesi açısından ders alınması gereken bir örnek olarak değerlendirilebilir.
