Cumhuriyetçi çoğunluktaki ABD Temsilciler Meclisi, Başkan Donald Trump'ın Kongre onayı olmadan İran'a karşı yeni askeri operasyonlar düzenlemesini engelleyen bir kararı kabul etti. 224'e karşı 194 oyla geçen karar, Başkan'ın Tahran yönetimine yönelik savaş yetkilerini sınırlandırmayı hedefliyor. Karar, Trump yönetiminin Ocak ayında İranlı General Kasım Süleymani'yi öldürmesi ve ardından yaşanan gerilim tırmanışı sonrası Kongre'nin savaş yetkilerini geri alma çabası olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Karar, Trump'ın 2020 başlarında Süleymani'ye yönelik drone saldırısı emri vermesinin ardından Kongre'de artan endişelerin bir yansıması. Demokratların kontrolündeki Temsilciler Meclisi, savaş yetkilerinin anayasal olarak Kongre'ye ait olduğunu vurgularken, Cumhuriyetçi milletvekilleri de kısmen bu görüşe destek verdi. 8 Cumhuriyetçi, partilerinin çizgisine rağmen karar lehinde oy kullandı. Trump, kararı veto etme tehdidinde bulunurken, Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada kararın 'başkanın ulusal güvenlik yetkilerini zayıflattığı' savunuldu.
Süleymani suikastının ardından İran, ABD'nin Irak'taki askeri üslerine füze saldırısı düzenlemiş, ancak Trump'ın misillemeyi durdurmasıyla gerilim yatışmıştı. Ancak Kongre'deki birçok milletvekili, başkanın tek taraflı askeri harekat yetkisinin genişlemesinden endişe duyuyor. Karar, 1973 Savaş Yetkileri Yasası'na dayanılarak hazırlanmış olup, İran'a yönelik düşmanca eylemleri yasaklamakta.
Kararın Senato'daki akıbeti belirsiz. Cumhuriyetçi çoğunluklu Senato'da geçmesi zor görünse de, bazı Cumhuriyetçi senatörler de benzer endişeler taşıyor. Başkan Trump'ın vetosu halinde kararın yasalaşması için Kongre'nin üçte iki çoğunluğu gerekiyor, ki bu da mevcut siyasi dengelerde pek mümkün görünmüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Karar, ABD'nin Ortadoğu politikasında bir dönüm noktası olabilir. Trump yönetimi, İran'a yönelik 'azami baskı' politikasını sürdürürken, Kongre'nin bu müdahalesi başkanın elini zayıflatıyor. İran'la nükleer müzakerelerin yeniden başlaması konusunda da ABD içindeki siyasi bölünmüşlük, Tahran'ın elini güçlendirebilir. Bölgede Suudi Arabistan ve İsrail gibi müttefikler, ABD'nin İran'a karşı kararlılığının azalmasından endişe duyabilir. Öte yandan, Avrupa Birliği ve Çin gibi aktörler, ABD'nin tek taraflı askeri harekatlarının engellenmesini olumlu karşılayabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile sınır komşusu olması ve bölgesel enerji güvenliği açısından ABD-İran geriliminden doğrudan etkileniyor. Kongre'nin bu kararı, Türkiye'nin kuzey Irak ve Suriye'deki askeri operasyonlarıyla da bağlantılı. ABD'nin İran'a yönelik askeri yetkilerinin sınırlandırılması, Türkiye'nin bölgedeki hareket alanını dolaylı olarak genişletebilir. Ancak Trump'ın vetosu halinde kararın etkisiz kalması, Türkiye'nin ABD ile müttefiklik ilişkilerinde belirsizliği artırabilir. Türkiye, bölgede istikrarı korumak ve terörle mücadele operasyonlarını sürdürmek için ABD'nin Ortadoğu politikasındaki dalgalanmaları yakından izliyor.
