Teksas Valisi Greg Abbott (Cumhuriyetçi), eyaletteki bir hastanenin yabancı uyruklu kadınlara yönelik 'doğum paketleri' sunarak 'doğum turizmi' yaptığı iddiaları üzerine Salı günü eyalet yetkililerine 'derhal' soruşturma başlatma talimatı verdi. Abbott, Teksas Sağlık ve İnsan Hizmetleri Komisyonu'nun yürütme komiseri Stephanie Muth'a yazdığı mektupta, söz konusu uygulamanın 'eyalet yasalarını ihlal etme potansiyeli taşıdığını' belirtti ve hastanenin faaliyetlerinin titizlikle incelenmesini istedi.
Soruşturmanın arka planı
Texas’ın Rio Grande Vadisi bölgesinde bulunan ve ismi henüz resmi olarak açıklanmayan hastanenin, özellikle Meksika ve diğer Latin Amerika ülkelerinden gelen hamile kadınlara yönelik paket programlar sunduğu iddia ediliyor. Bu programların, bebeklerin ABD topraklarında doğmasıyla otomatik olarak Amerikan vatandaşlığı kazanmasını sağladığı ve hastanenin bu hizmetten yüksek kâr elde ettiği öne sürülüyor.
ABD’de doğan her çocuğun vatandaşlık hakkı, Anayasa’nın 14. Ek Maddesi ile güvence altına alınmış olsa da, 'doğum turizmi' olarak bilinen bu uygulama son yıllarda özellikle Cumhuriyetçi yönetimler tarafından eleştiriliyor. Abbott da mektubunda, eyalet kaynaklarının yabancılara bu tür hizmetler sunmak için kullanılmasının kabul edilemez olduğunu vurguladı.
Soruşturma, Teksas Sağlık ve İnsan Hizmetleri Komisyonu (HHSC) tarafından yürütülecek. HHSC, hastanenin lisans koşullarına uyup uymadığını, eyalet fonlarının usulsüz kullanılıp kullanılmadığını ve hasta güvenliği standartlarının ihlal edilip edilmediğini inceleyecek.
Doğum turizminin bölgesel ve küresel boyutu
Doğum turizmi, özellikle ABD, Kanada ve Avrupa Birliği ülkelerinde tartışmalı bir konu. ABD’de doğan bir bebek, ebeveynlerinin vatandaşlığına bakılmaksızın otomatik olarak ABD vatandaşı oluyor. Bu durum, özellikle Çin, Rusya ve Latin Amerika ülkelerinden gelen aileler tarafından bir 'vize avantajı' olarak kullanılıyor.
Teksas, Meksika sınırında yer alması nedeniyle doğum turizminin yoğun olduğu eyaletlerden biri. 2019 yılında, ABD’de doğan bebeklerin yaklaşık yüzde 6’sının, ebeveynlerinin ülkede yasal statüsü olmayan göçmenler olduğu tahmin edilmişti. Abbott’un bu hamlesi, 2024 başkanlık seçimleri öncesinde göçmenlik karşıtı söylemlerini sertleştiren Cumhuriyetçi Parti’nin gündemiyle de örtüşüyor.
Uzmanlar, bu tür soruşturmaların ABD vatandaşlık yasalarında köklü değişikliklere yol açmasının zor olduğunu, ancak eyalet düzeyinde kısıtlamalar getirilebileceğini belirtiyor. Öte yandan, insan hakları örgütleri, doğum turizminin cezalandırılmasının, bebeklerin vatandaşlık hakkını ihlal edebileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD’de doğum turizmine yönelik bu soruşturma, Türkiye’yi doğrudan ilgilendirmese de, küresel göç politikaları ve vatandaşlık düzenlemeleri açısından önemli bir emsal teşkil edebilir. Türkiye, son yıllarda özellikle yatırım yoluyla vatandaşlık programıyla yabancıların ilgisini çekiyor. ABD’deki bu tür uygulamalar, vatandaşlık kazanma yollarının daha sıkı denetlenmesi gerektiği tartışmalarını gündeme getiriyor. Türkiye’nin de kendi vatandaşlık programlarını bu tür uluslararası gelişmelere uyumlu hale getirmesi, yaptırım risklerini azaltmak açısından önemli. Ayrıca, ABD’de yaşayan Türk göçmenler için bu tür düzenlemelerin, aile birleşimi ve vatandaşlık hakları üzerinde dolaylı etkileri olabilir.
