ABD Tarım Bakanlığı (USDA) Hayvan ve Bitki Sağlığı Denetleme Hizmeti (APHIS) Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Teksas eyaletine bağlı Zavala County’de genç bir buzağıda Yeni Dünya screwworm (NWS) parazitinin tespit edildiğini duyurdu. San Antonio’nun güneybatısında yer alan bölgede bulunan bu vaka, söz konusu et yiyen parazitin Amerika Birleşik Devletleri’nde yaklaşık 40 yıl sonra ilk kez görülmesi anlamına geliyor. USDA, bölgede karantina ve gözetim önlemleri başlattı. Parazit, sıcakkanlı hayvanların açık yaralarına yumurta bırakarak larvaların canlı dokuyla beslenmesine yol açıyor ve tedavi edilmezse ölümcül olabiliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Yeni Dünya screwworm sineği (Cochliomyia hominivorax), özellikle Güney Amerika’da yaygın olmakla birlikte, Kuzey Amerika’da uzun yıllardır görülmüyordu. USDA, 1950’lerden 1980’lere kadar başarılı bir eradikasyon programı yürüterek paraziti ABD’den neredeyse tamamen temizlemişti. En son vaka 1982’de rapor edilmişti. Ancak iklim değişikliği ve uluslararası hayvan ticareti, parazitin tekrar ortaya çıkma riskini artırıyor.
Tespit edilen vaka, Zavala County’deki bir çiftlikte bulunan genç bir buzağıdan alınan doku örneğinin laboratuvar analizinde doğrulandı. USDA APHIS, bölgede 10 kilometrelik bir karantina bölgesi oluşturdu ve tüm hayvan hareketlerini kısıtladı. Çiftlik hayvanlarının yanı sıra evcil hayvanlar ve yaban hayvanları da risk altında. Yetkililer, çiftçilere yaraları kontrol etmeleri ve şüpheli durumları derhal bildirmeleri çağrısında bulundu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu vaka, ABD hayvancılık sektörü için ciddi ekonomik tehdit oluşturuyor. Screwworm istilası halinde, sığır, koyun, keçi gibi çiftlik hayvanlarında büyük kayıplar yaşanabilir. Tedavi masrafları ve verim kaybı milyarlarca doları bulabilir. USDA, daha önce başarıyla uygulanan steril sinek salma yöntemini (SIT) yeniden devreye sokmayı planlıyor. Bu yöntem, radyasyonla kısırlaştırılmış erkek sineklerin doğaya salınarak üreme döngüsünün kırılmasını sağlıyor.
Küresel ölçekte, parazit özellikle tropik ve subtropik bölgelerde endemik. Meksika ve Orta Amerika’da zaman zaman salgınlar yaşanıyor. İklim değişikliği nedeniyle parazitin yaşam alanlarının kuzeye kaydığı gözlemleniyor. Teksas’taki vaka, bu eğilimin bir işareti olarak değerlendiriliyor. Uluslararası hayvan ticareti ve seyahat, parazitin yayılmasında önemli rol oynuyor. Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (OIE) durumu yakından takip ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye’de şimdiye kadar Yeni Dünya screwworm vakası bildirilmemiş olsa da, iklim değişikliği ve uluslararası ticaretin artmasıyla benzer paraziter hastalıkların görülme riski bulunuyor. Özellikle Türkiye’nin büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık sektörü, bu tür salgınlara karşı hassas. ABD’deki bu vaka, hayvan ithalatında ve sınır kontrollerinde biyogüvenlik önlemlerinin ne kadar kritik olduğunu hatırlatıyor. Türkiye’nin Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, benzer bir tehdide karşı erken uyarı sistemlerini güçlendirmeyi ve çiftçileri eğitmeyi düşünebilir. Ayrıca, iklim değişikliğinin hayvan hastalıkları üzerindeki etkilerine yönelik küresel araştırmalar takip edilmeli.
