ABD'nin Teksas eyaletinde 40 yıl aradan sonra yeniden tespit edilen yara kurdu (screwworm) vakaları, ülkenin tarımsal biyogüvenlik sistemindeki zafiyetleri gün yüzüne çıkardı. Bu parazitik sinek larvalarının neden olduğu hastalık, sıcakkanlı hayvanların açık yaralarına yerleşerek dokuyu canlı canlı tüketiyor ve tedavi edilmezse ölümcül olabiliyor. Teksas'ın güneyinde bir sığırda tespit edilen vakanın ardından yetkililer, bölgede karantina ve yoğun tarama çalışması başlattı. Uzmanlar bu vakaların, bir sonraki tarımsal biyogüvenlik krizinin adeta bir uyarı işareti olduğunu belirtiyor.
Kırk Yıl Aradan Sonra Gelen Uyarı
Yara kurdu, 1960'larda ABD ve Meksika'da uygulanan kısırlaştırma programları sayesinde 1980'lerin başında Kuzey Amerika'dan tamamen temizlenmişti. Ancak geçen yıl Teksas'ın Cameron County bölgesinde bir sığırda görülen vaka, bu başarının ne kadar kırılgan olduğunu gösterdi. Hastalığın kaynağının Meksika üzerinden gelen hayvanlar olduğu düşünülüyor. Meksika'da yara kurdu vakaları 2024'te rekor seviyeye ulaşmış, 12 bin 500'den fazla vaka rapor edilmişti. ABD Tarım Bakanlığı (USDA) ve Teksas Hayvan Sağlığı Komisyonu, vakayı kontrol altına almak için geniş çaplı bir müdahale başlattı. Bölgedeki çiftliklerde karantina uygulanırken, hayvanların düzenli olarak kontrol edilmesi ve yaraların tedavi edilmesi için veteriner ekipler görevlendirildi. Ayrıca hastalığın yayılmasını önlemek amacıyla kısırlaştırılmış erkek sineklerin bölgeye salınması planlanıyor.
Biyogüvenlik Sistemindeki Kırılma Noktaları
Uzmanlar, Teksas'taki vakanın ABD'nin biyogüvenlik altyapısındaki önemli boşlukları ortaya çıkardığını vurguluyor. Cornell Üniversitesi'nden tarımsal biyogüvenlik uzmanı Dr. Laura Kahn, "Yara kurdu vakaları, ülkenin istilacı türler ve hayvan hastalıklarına karşı ne kadar savunmasız olduğunu gösteriyor. Bu tür krizler yıllar öncesinden uyarı verse de, asıl tehdit hiçbir sinyal vermeden kapımıza dayanabilir" diyor. USDA'nın mevcut izleme sisteminin sadece belirli hastalıklara odaklandığını, yeni veya beklenmedik patojenler için yeterince esnek olmadığını belirten Dr. Kahn, "İklim değişikliği ve artan küresel ticaret, eskiden bölgesel olan hastalıkları küresel hale getiriyor. ABD'nin bu yeni gerçekliğe uygun bir biyogüvenlik stratejisi geliştirmesi şart" ifadelerini kullandı. Özellikle Meksika sınırındaki hayvan hareketliliğinin kontrol altına alınması için daha sıkı denetim mekanizmaları kurulması gerektiği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Her ne kadar yara kurdu vakaları şu an için Türkiye'de görülmese de, bu gelişme Türkiye'nin tarımsal biyogüvenlik politikaları için önemli dersler barındırıyor. Türkiye, et ve süt ürünleri ihracatında önemli bir oyuncu olup, hayvan hastalıklarına karşı hassas bir coğrafyada bulunuyor. Özellikle İran, Irak ve Suriye gibi komşu ülkelerden gelen kaçak hayvan hareketliliği, benzer riskleri artırıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın sınır denetimlerini sıkılaştırması, hayvan sağlığı izleme sistemlerini güçlendirmesi ve acil durum planlarını güncellemesi gerekiyor. Ayrıca küresel ticaretin getirdiği risklere karşı uluslararası iş birliği mekanizmalarına dahil olmak, Türkiye'nin biyogüvenlik direncini artıracaktır. Bu vaka, tarımsal hastalıkların sadece ekonomik değil, gıda güvenliği açısından da stratejik öneme sahip olduğunu hatırlatıyor.
