İngiltere'deki adliye binalarının tekerlekli sandalye kullanıcıları için erişilemez olduğu ortaya çıktı. Bozuk asansörler, “güvensiz” rampalar ve uygun olmayan tuvaletler, jüri üyeleri, avukatlar ve sosyal çalışanlar için adliyeleri adeta bir “dayanıklılık testi”ne dönüştürüyor. Birleşik Krallık genelinde yapılan incelemeler, birçok adliye binasının engelli bireylerin temel ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak olduğunu gösteriyor. Bu durum, yalnızca fiziksel engeller değil, aynı zamanda adalete erişim hakkı açısından da ciddi bir sorun teşkil ediyor.
Adliyelerdeki erişim sorunları: Asansörler, rampalar ve tuvaletler
Engelli hakları savunucuları, adliye binalarındaki erişim sorunlarının sistematik olduğunu ve yıllardır çözülemediğini belirtiyor. Özellikle büyük şehirlerdeki bazı adliyelerde asansörlerin sık sık arızalandığı, çalışan asansörlerin ise tekerlekli sandalyeler için yeterli genişlikte olmadığı tespit edildi. Rampaların eğimlerinin standartlara uygun olmaması, tekerlekli sandalye kullanıcıları için düşme riskini artırıyor. Ayrıca, engelli tuvaletlerinin sayısının yetersiz olduğu ve bazı tuvaletlerin tekerlekli sandalyelerin manevra yapamayacağı kadar dar olduğu görüldü.
Bir hukuk bürosunda çalışan tekerlekli sandalye kullanıcısı bir avukat, yaşadığı zorlukları şöyle anlatıyor: “Müvekkillerimi savunmak için adliyeye geldiğimde, asansörün bozuk olduğunu görmek benim için büyük bir hayal kırıklığı. Bazen bir kat yukarı çıkmak için 15 dakika beklemek zorunda kalıyorum. Bu da duruşmalara geç kalmama neden oluyor ve işimi yapmamı engelliyor.”
Erişilemezlik: Adalete erişim hakkına darbe
Uzmanlar, adliyelerdeki erişim sorunlarının yalnızca fiziksel engellerden ibaret olmadığını, aynı zamanda adalete erişim hakkına da darbe vurduğunu vurguluyor. Birleşik Krallık Engelli Hakları Komisyonu, bu durumun engelli bireylerin hukuki temsilcilik yapmasını, jüri görevi üstlenmesini veya tanık olarak ifade vermesini zorlaştırdığını belirtiyor. Raporda, “Adliyeler toplumun her kesimine açık olmalıdır. Engelli bireylerin erişim sorunları nedeniyle adalete erişimleri kısıtlanmamalıdır” ifadesine yer veriliyor.
Konuyla ilgili açıklama yapan bir sosyal çalışan, “Müvekkillerim için adliyeye gitmek zorundayım, ancak binaya girmek benim için bile zor. Jüri üyeleri arasında tekerlekli sandalye kullanan biri varsa, bu durum onun için daha da zorlayıcı oluyor. Adliyelerin tüm vatandaşlar için eşit erişim sağlaması gerekiyor” dedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, yalnızca Birleşik Krallık'ın değil, tüm ülkelerin adliye binalarında erişilebilirlik standartlarını gözden geçirmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Türkiye'de de benzer sorunlar yaşanma olasılığı yüksek. Türkiye'nin engelli vatandaşlarının adalete erişimini kolaylaştırmak için adliye binalarındaki fiziksel engelleri kaldırması, hem insan hakları yükümlülükleri hem de sosyal adalet açısından kritik öneme sahip. Ayrıca, AB üyelik sürecinde erişilebilirlik standartlarına uyum, Türkiye'nin uluslararası alandaki imajına katkı sağlayabilir.
