İskoçya'nın Highland bölgesinde, tecavüz suçundan hüküm giymiş bir taksi şoförüne işletme ruhsatı verilmesi kararı, bölgesel yönetimde büyük bir krize yol açtı. Highland Lisans Komitesi'nin dört üyesi, David Brown adlı sürücünün taksi işletme lisansını yenileme yönünde oy kullanmalarının ardından istifa ettiklerini açıkladı. Olay, Birleşik Krallık genelinde kamu güvenliği ve adalet sistemi tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Gelişmenin arka planı
David Brown, 2008 yılında bir kadına tecavüz suçundan mahkûm olmuş ve dört yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Serbest kaldıktan sonra taksi şoförlüğüne dönen Brown, lisans yenileme başvurusunda bulundu. Highland Konseyi'nin Lisans Komitesi, yapılan oylamada Brown'un lisansının devamına karar verdi. Komitenin beş üyesinden dördü lehte oy kullanırken, bir üye çekimser kaldı.
Karar, kamuoyunda büyük tepki çekti. Özellikle kadın hakları örgütleri ve yerel halk, tecavüz gibi ciddi bir suçtan hüküm giymiş bir kişinin taksi şoförü olarak çalışmasına izin verilmesini 'skandal' olarak nitelendirdi. Highland Bölge Meclisi'ne yapılan şikâyetlerin ardından, oylamaya katılan dört üye istifa kararı aldı. İstifa eden üyeler, yaptıkları açıklamada kararın 'hukuki ve etik açıdan zorlayıcı' olduğunu ancak kamuoyunun tepkisini anladıklarını belirtti.
Bölgesel ve küresel boyut
Olay, Birleşik Krallık'ta eski hükümlülerin istihdamı ve kamu güvenliği arasındaki hassas dengeyi bir kez daha gündeme taşıdı. İskoçya'da taksi şoförlüğü lisansı verilirken suç geçmişi dikkate alınıyor, ancak tamamen diskalifiye edici bir kriter olarak görülmüyor. Brown'un avukatları, müvekkillerinin cezasını çektiğini ve topluma yeniden kazandırılması gerektiğini savundu. Ancak kadın hakları savunucuları, özellikle cinsel suçlarda eski hükümlülerin taksi gibi güven gerektiren bir meslekte çalışmasının mağdurlar açısından travmatik olabileceğini vurguluyor.
Uluslararası alanda benzer tartışmalar sürüyor. Almanya ve Fransa gibi ülkelerde, cinsel suçlardan hüküm giymiş kişilerin şoförlük yapmasına sıkı kısıtlamalar getirilmiş durumda. ABD'de ise eyaletler arasında uygulama farklılıkları bulunuyor. Highland'daki bu olay, Birleşik Krallık'ta eski hükümlülerin istihdamına ilişkin yasaların gözden geçirilmesi çağrılarını güçlendirdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de taksi ve toplu taşıma şoförlerinin sabıka kaydı, 2019'da yapılan düzenlemeyle sıkılaştırılmış olsa da, cinsel suçlardan hüküm giymiş kişilerin meslekten men edilmesi konusunda henüz net bir uygulama birliği bulunmuyor. Highland'daki bu kriz, Türkiye'de de benzer bir kamu güvenliği tartışmasının fitilini ateşleyebilir. Özellikle kadın yolcuların güvenliği açısından, cinsel suç kaydı bulunan sürücülerin engellenmesine yönelik yasal düzenlemelerin gerekliliği bir kez daha gündeme geliyor. Ayrıca, yerel yönetimlerin lisanslama süreçlerinde şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerinin önemi vurgulanıyor.
