Tebay, Cumbria: İngiltere'nin kuzeybatısındaki Cumbria bölgesinde, Tebay yakınlarındaki bir çiftlikte, hükümetin sürdürülebilir tarım teşviki başvurusunda beklenmedik bir başarı elde edildi. Ancak çiftçi Andrea Meanwell, bu sevinci gölgeleyen kötü veterinerlik sonuçlarıyla karşı karşıya. Geçtiğimiz hafta, hükümetin sürdürülebilir tarım teşviki (Sustainable Farming Incentive) bu yıl için kapılarını açtı ve Meanwell'in başvurusu olumlu sonuçlandı. Ne var ki, sığır tüberkülozu (TB) test sonuçları, çiftlikte endişe verici bir tablo ortaya koydu.
Sürdürülebilir Tarım Teşviki ve Çiftliğin Geleceği
Birleşik Krallık'ta tarım politikaları, Brexit sonrası dönemde önemli değişiklikler geçirdi. Avrupa Birliği'nin Ortak Tarım Politikası'ndan ayrılan ülke, kendi sürdürülebilir tarım teşvik sistemini kurdu. Bu sistem, çiftçilere çevre dostu uygulamalar, biyoçeşitlilik artırma, toprak sağlığını iyileştirme gibi alanlarda maddi destek sağlıyor. Andrea Meanwell'in başvurusunun kabul edilmesi, çiftliğin hem ekonomik olarak ayakta kalması hem de çevresel sürdürülebilirlik hedeflerine katkıda bulunması açısından kritik bir adım.
Meanwell, geçtiğimiz hafta boyunca bu başvuruyla ilgili yoğun bir mesai harcadı. Hükümetin açıklamasına göre, bu yıl için ayrılan bütçe ve başvuru koşulları önceki yıllara göre daha genişletilmiş durumda. Çiftçiler, tarımsal faaliyetlerini çevreye duyarlı hale getirmek için çeşitli taahhütlerde bulunuyor ve karşılığında yıllık ödemeler alıyor. Bu destek, özellikle küçük ve orta ölçekli aile çiftlikleri için hayati önem taşıyor.
Ancak sevinç uzun sürmedi. Meanwell, aynı hafta içinde sürüsünden alınan numunelerin veteriner laboratuvarına gönderildiğini ve bazı sonuçların olumsuz çıktığını belirtti. Sığır tüberkülozu, Birleşik Krallık'ta özellikle süt ve besi sığırcılığı yapan çiftlikler için ciddi bir tehdit. Hastalık, hayvanlarda solunum yolu enfeksiyonlarına yol açıyor ve bazen insanlara da bulaşabiliyor. İngiltere'de hükümet, TB'yi kontrol altına almak için sıkı test ve itlaf programları yürütüyor. Pozitif çıkan hayvanların sürüden çıkarılması zorunlu ve bu durum çiftçiler için hem duygusal hem de finansal açıdan yıkıcı olabiliyor.
Bölgesel ve Küresel Bağlam
Cumbria, İngiltere'nin en önemli tarım bölgelerinden biri. Engebeli arazileri, yeşil vadileri ve geleneksel çiftlikleriyle ünlü. Bölge, özellikle koyun ve sığır yetiştiriciliğinde öne çıkıyor. Son yıllarda iklim değişikliği, bölgedeki tarım uygulamalarını da etkiliyor. Aşırı yağışlar, kuraklıklar ve mevsimsel kaymalar, çiftçilerin planlamalarını zorlaştırıyor. Sürdürülebilir tarım teşvikleri, bu zorluklara karşı bir adaptasyon aracı olarak görülüyor.
TB ise sadece Birleşik Krallık'ın değil, dünya genelinde hayvancılık sektörünün mücadele ettiği bir sorun. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH), sığır tüberkülozunu ihmal edilmiş zoonotik hastalıklar arasında sayıyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde, hayvan sağlığı altyapısının yetersizliği nedeniyle hastalık yaygın. Birleşik Krallık gibi gelişmiş ülkelerde ise sıkı kontrol programlarına rağmen, özellikle vahşi hayvan rezervuarları (örneğin porsuklar) nedeniyle eradikasyon zorlaşıyor. Bu durum, çiftçiler ile çevreciler arasında zaman zaman tartışmalara yol açıyor.
Andrea Meanwell'in durumu, küresel tarımın karşı karşıya olduğu ikili baskıyı yansıtıyor: bir yandan çevresel sürdürülebilirlik için teşvikler almak, diğer yandan hayvan sağlığı krizleriyle boğuşmak. İklim değişikliği, hastalık dinamiklerini de etkiliyor. Artan sıcaklıklar ve değişen yağış rejimleri, bazı hastalıkların yayılma alanını genişletebiliyor. Bu da çiftçilerin daha fazla belirsizlikle yaşamasına neden oluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, tarım ve hayvancılık sektöründe benzer zorluklarla karşı karşıya. Sığır tüberkülozu, Türkiye'de de görülen ve kontrol altında tutulmaya çalışılan bir hastalık. Tarım ve Orman Bakanlığı, düzenli test ve aşılama programları yürütüyor. Ancak küçük işletmelerin yoğunluğu ve denetim zorlukları, mücadeleyi güçleştiriyor. İngiltere'nin sürdürülebilir tarım teşvik modeli, Türkiye'nin AB uyum süreci ve yeşil mutabakat kapsamındaki politikaları için örnek teşkil edebilir. Ayrıca, iklim değişikliğinin hayvan hastalıkları üzerindeki etkisi, Türkiye'nin tarımsal dayanıklılığını artırması gerektiğini gösteriyor. Gıda güvenliği ve kırsal kalkınma açısından bu tür deneyimlerin paylaşılması faydalı olacaktır.
