Tayvan Yasama Yuanı, 8 Mayıs’ta altı aydır süren sert siyasi krizin ardından 25 milyar dolarlık rekor savunma bütçesini onaylayarak uluslararası kamuoyunu şaşırttı. Oylama, ABD ile Taipei arasındaki ilişkileri gerginleştiren yasama tıkanıklığını sona erdirdi ve adanın savunma kapasitesine yönelik uzun süredir devam eden belirsizliğe nokta koydu. Bütçe, Çin’in askeri baskısının arttığı bir dönemde, ABD’nin de desteğiyle Tayvan’ın caydırıcılığını güçlendirmeyi hedefliyor.
Altı Aylık Siyasi Çıkmaz ve Bütçe Krizi
Tayvan’da ana muhalefet partisi Kuomintang (KMT) ve halkçı parti Ko Partisi, iktidardaki Demokratik İlerleme Partisi’nin (DPP) savunma harcamalarına karşı çıkarak bütçeyi aylarca bloke etmişti. Muhalefet, bütçenin şeffaflığını sorgularken, DPP’nin Çin’e karşı agresif tutumunu eleştiriyordu. Özellikle KMT, Çin ile diyaloğun önceliklendirilmesi gerektiğini savunuyordu.
Ancak son haftalarda artan Çin askeri tatbikatları ve Tayvan Boğazı’ndaki gerilim, siyasi dengeleri değiştirdi. KMT içinde de bütçenin ertelenmesinin adanın güvenliğini riske attığı yönünde sesler yükseldi. Nihayet 8 Mayıs’ta uzlaşma sağlandı ve bütçe, KMT’nin bazı değişiklik taleplerinin kabul edilmesiyle geçti.
ABD-Tayvan İlişkilerinde Kritik Dönemeç
Bütçe krizi, ABD-Tayvan ilişkilerinde önemli bir sınav oldu. ABD, Tayvan’ın savunma harcamalarını artırmasını uzun süredir teşvik ediyor ve özellikle Çin tehdidine karşı ada savunmasının güçlendirilmesini istiyordu. Bütçe onaylanana kadar Washington’dan Taipei’ye yapılan silah sevkiyatı da askıya alınmıştı.
Uzmanlar, bütçenin onaylanmasıyla birlikte ABD-Tayvan savunma iş birliğinin yeni bir ivme kazanacağını belirtiyor. Özellikle denizaltı inşa programı ve hava savunma sistemleri gibi kritik projelerin hızlanması bekleniyor. Ancak Çin, Tayvan’a yönelik her türlü askeri yardımı kendi egemenlik haklarına müdahale olarak gördüğünü açıkladı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Tayvan’daki bu gelişme, Türkiye’nin de yakından izlediği Asya-Pasifik bölgesindeki gerilimin bir yansımasıdır. Türkiye, Tayvan konusunda resmi olarak “Tek Çin” politikasını benimsemekle birlikte, ABD ile stratejik ortaklığı ve bölgesel güç dengesindeki rolü nedeniyle Tayvan Boğazı’ndaki gelişmeleri yakından takip etmektedir. Ankara, Tayvan krizi derinleşirse küresel tedarik zincirleri ve enerji nakil hatları üzerindeki olası etkileri hesaplamak zorundadır. Ayrıca Çin’in Tayvan’a yönelik artan baskısı, Türkiye’nin Doğu Akdeniz ve Kafkaslar’daki güvenlik endişeleriyle benzerlikler taşımaktadır. Türkiye, bu bağlamda diplomasi ve denge politikasını sürdürmeyi amaçlamaktadır.
