Tayland'ın tartışmalı eski Başbakanı Thaksin Shinawatra, kraliyet affıyla hapisten çıktı ancak ülkenin en sevilen ve en nefret edilen siyasetçisinin siyaseti gerçekten bırakıp bırakmayacağı merak konusu. Chiang Mai kenti yakınlarındaki memleketi San Kamphaeng'de, 77. yaş gününe günler kala özgürlüğüne kavuşan milyarder işadamının, Tayland'ın acımasız siyaset arenasından çekilme şansı bulacağını umuyor komşuları. Thaksin, 8 ay süren cezaevi sürecinin ardından şartlı tahliye kapsamında serbest bırakıldı.
Thaksin Shinawatra'nın ve serbest bırakılmasının arka planı
2001-2006 yılları arasında başbakanlık yapan Thaksin, 2006 darbesiyle devrilmiş ve yolsuzluk suçlamalarıyla yargılandığı davalarda 2008'den bu yana kaçak durumdaydı. Ağustos 2023'te Tayland'a dönerek teslim oldu ve 8 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Ancak kısa süre sonra dönemin Adalet Bakanı tarafından hastalığı gerekçesiyle ev hapsine alındı. Şubat 2025'te Kral Vajiralongkorn tarafından verilen af, cezasının kalan kısmını kaldırdı. Thaksin, özellikle kırsal kesimdeki yoksul seçmenler arasında hâlâ büyük bir destek görüyor. Kızı Paetongtarn Shinawatra, Pheu Thai Partisi'nin lideri olarak siyasette aktif rol oynuyor.
Thaksin'in serbest bırakılması, Tayland siyasetinde yeni bir dönemin işareti olarak yorumlanıyor. Askeri monarşi yanlısı güçlerle Thaksin yanlısı gruplar arasındaki kırılgan dengeyi koruma çabası olarak görülen af kararı, muhalefet tarafından eleştiriliyor. Thaksin'in siyasetten tamamen çekilmesi halinde, Pheu Thai Partisi'nin geleceği ve kızının siyasi kariyeri üzerindeki etkisi belirsizliğini koruyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Thaksin olayı, Tayland'ın yanı sıra bölge ülkelerinde de yankı uyandırıyor. Tayland, Güneydoğu Asya'nın ikinci büyük ekonomisi olarak stratejik öneme sahip. Thaksin'in siyasi istikrarı sağlama veya yeniden kaos yaratma potansiyeli, bölgesel yatırımlar ve ASEAN işbirliğini etkileyebilir. Özellikle Çin, Japonya ve ABD, Tayland'daki siyasi gelişmeleri yakından izliyor. Thaksin döneminde Tayland, Çin ile yakın ilişkiler kurmuştu; bu bağın yeniden canlanması Güneydoğu Asya'daki güç dengelerini değiştirebilir.
Küresel ölçekte ise Thaksin'in affı, hukukun üstünlüğü ve siyasi mülteciler konusunda tartışmaları alevlendiriyor. Birçok uluslararası hukuk kuruluşu, af kararını siyasi müdahale olarak değerlendiriyor. Thaksin'in siyasete dönüp dönmeyeceği, Tayland demokrasisinin geleceği açısından kritik bir test olacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Thaksin'in serbest bırakılması, Türkiye açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, Güneydoğu Asya'daki siyasi istikrar Türkiye'nin bölgeye yönelik ticari ve diplomatik ilişkilerini etkileyebilir. Tayland, Türkiye'nin ASEAN ile ticaretinde önemli bir partnerdir. Thaksin'in yeniden siyaset sahnesine dönmesi halinde, Tayland-Çin ilişkilerinin güçlenmesi, Türkiye'nin Tayland'la dengeli bir dış politika yürütmesini gerektirebilir. Ayrıca Thaksin'in popülist politikaları, Türkiye'deki benzer siyasi figürlerle karşılaştırmalara yol açabilir ve bu da iki ülke arasındaki siyasi diyaloğa yeni boyutlar katabilir. Bölgesel güç dengeleri değişirken, Türkiye'nin Tayland ile ikili ilişkilerini çeşitlendirme fırsatı doğabilir.
