Myanmar'ın Tayland sınırındaki çatışma bölgelerinde faaliyet gösteren çevrimiçi dolandırıcılık merkezlerinde halen 5.000'den fazla kişinin zorla alıkonulduğu bildirildi. İnsan hakları örgütü Burma İnsan Hakları Ağı'nın (BNHR) yayımladığı rapora göre, bu kişiler iş vaadiyle kaçırılarak silahlı gruplar tarafından yönetilen kampüslerde çalışmaya zorlanıyor. Mağdurlar arasında çoğunlukla Myanmar, Çin, Hindistan ve Bangladeş vatandaşları bulunuyor. BNHR, uluslararası toplumu bu "insanlık dışı" duruma karşı harekete geçmeye çağırdı.
Dolandırıcılık merkezlerinin yapısı ve işleyişi
Sınır bölgesindeki Myawaddy ve Shwe Kokko kasabalarında yoğunlaşan bu merkezler, genellikle silahlı etnik grupların kontrolündeki alanlarda faaliyet gösteriyor. Mağdurlar, sosyal medyada yayınlanan sahte iş ilanlarıyla cezbediliyor ve sınıra getirildikten sonra pasaportlarına el konularak silah zoruyla çalıştırılıyor. Çalışma koşulları son derece ağır; 12-14 saat vardiyalar halinde internet üzerinden yatırım dolandırıcılığı, kripto para saadet zinciri ve romantik dolandırıcılık gibi suçlara alet edilen mağdurlar, hedeflerini tutturamadıklarında fiziksel şiddete maruz kalıyor.
Rapora göre sadece 2023 yılında bu merkezlerden kaçmayı başaran 120 kişinin ifadeleri alınmış, ancak kaçış oranı oldukça düşük. Merkezlerin etrafı dikenli teller ve gözetleme kuleleriyle çevrili, kaçmaya çalışanların vurulduğu biliniyor. BNHR, bu merkezlerde en az 100.000 kişinin daha önce çalıştırıldığını tahmin ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Suç ekonomisinin yükselişi
Myanmar'daki askeri darbe sonrası oluşan otorite boşluğu, bu tür suç şebekelerinin alanını genişletmesine zemin hazırladı. 2021 darbesinden bu yana ülkede iç savaş derinleşirken, sınır bölgelerindeki silahlı gruplar finansman kaynağı olarak dolandırıcılık merkezlerine yöneldi. Birleşmiş Milletler'e göre, Güneydoğu Asya'da bu tür merkezlerden elde edilen yıllık gelir 30 milyar doları buluyor. Tayland, Kamboçya ve Laos sınırlarına yayılan bu ağ, organize suçla mücadeleyi küresel bir sorun haline getiriyor.
Çin, mağdurlar arasında çok sayıda vatandaşı olması nedeniyle komşu ülkelerle işbirliğini artırdı. Ancak Myanmar'ın kuzeyindeki çatışmalar nedeniyle kurtarma operasyonları sınırlı kalıyor. BNHR, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin konuyu insan ticareti kapsamında ele almasını ve Myanmar'daki silahlı gruplara yaptırım uygulanmasını talep ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'nin Myanmar'daki dolandırıcılık merkezlerine doğrudan bir bağlantısı olmasa da, küresel organize suç ağlarının yayılması ve insan ticareti, tüm ülkeler için güvenlik tehdidi oluşturuyor. Türkiye, özellikle Afrika ve Orta Asya'dan gelen işçiler aracılığıyla benzer dolandırıcılık şebekelerinin hedefi olabilir. Ayrıca, bu tür merkezlerin finansal akışları, kara para aklama ve terörizmin finansmanı açısından risk taşıyor. Türkiye'nin Güneydoğu Asya ülkeleriyle istihbarat paylaşımını artırması ve Interpol aracılığıyla işbirliği yapması, hem insan hakları ihlallerinin önlenmesi hem de ulusal çıkarların korunması açısından önem taşıyor.
