Tayland'ın şeker üretiminin, kuraklık koşullarının etkisiyle önümüzdeki sezonda en az %17 oranında düşmesi bekleniyor. Bu gelişme, halihazırda sıkıntılı olan küresel şeker arzını daha da zorlayacak ve dünya genelinde fiyat artışlarını tetikleyebilecek. Ülke, dünyanın en büyük şeker ihracatçılarından biri konumunda ve bu düşüşün etkileri Asya'dan Avrupa'ya kadar geniş bir coğrafyada hissedilecek.
Kuraklık ve Rekolte Kaybı
Tayland, şeker kamışı üretiminde tropikal iklimin sağladığı avantajlara rağmen, son yıllarda artan kuraklık ve düzensiz yağış rejimiyle mücadele ediyor. Uzmanlar, bu sezon yaşanan su kıtlığının kamış verimini doğrudan etkilediğini belirtiyor. Özellikle kuzeydoğu ve orta Tayland'daki ekim alanlarında yağışların ortalamanın altında kalması, üreticilerin sulama imkânlarını kısıtladı ve bitki gelişimini olumsuz yönde etkiledi.
Tayland Şeker Sanayicileri Derneği'nin ön tahminlerine göre, 2024/25 sezonunda şeker üretimi bir önceki sezona kıyasla en az %17 azalacak. Bu oran, son yılların en sert düşüşlerinden biri olarak kayıtlara geçebilir. Sektör temsilcileri, hasat döneminin başlamasına kısa bir süre kala yaptıkları açıklamalarda, rekoltedeki azalmanın kaçınılmaz olduğunu vurguluyor.
Öte yandan, çiftçiler artan maliyetler ve düşen verim nedeniyle zor günler geçiriyor. Gübre, mazot ve işçilik giderlerindeki artış, şeker kamışı üreticilerinin kârlılığını eritmiş durumda. Bazı çiftçilerin alternatif ürünlere yönelmesi, uzun vadede Tayland'ın ihracat kapasitesini daha da sınırlayabilir.
Küresel Şeker Piyasasında Dalgalanma
Tayland'ın üretim kaybı, küresel şeker piyasasında zaten var olan arz endişelerini derinleştirecek. Dünyanın en büyük şeker üreticisi ve ihracatçısı olan Brezilya'da da olumsuz hava koşulları etkili olurken, Hindistan gibi diğer önemli üreticiler de ihracat kısıtlamalarına gitmişti. Bu tablo, uluslararası şeker fiyatlarının yukarı yönlü baskı altında kalmasına neden oluyor.
Uluslararası Şeker Organizasyonu (ISO) ve diğer piyasa analistleri, 2024/25 sezonunda küresel şeker açığının artabileceği uyarısında bulunuyor. Tayland'ın ihracat hacmindeki düşüş, başta Asya ülkeleri olmak üzere ithalatçı ülkelerin alternatif kaynak arayışını hızlandırabilir. Bu durum, Brezilya ve Avustralya gibi üreticilerin pazar payını artırmasına yol açabilir; ancak bu ülkelerin de kendi üretim sorunları bulunuyor.
Şeker fiyatlarındaki yükseliş, gıda sanayisinden içecek üreticilerine kadar geniş bir yelpazede maliyetleri artıracak. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde gıda enflasyonunu körükleyebilecek bu gelişme, merkez bankalarının para politikası kararlarını da etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Tayland'daki şeker üretim düşüşü, Türkiye'yi doğrudan ihracatçı olarak etkilemese de küresel şeker fiyatları üzerinden dolaylı bir baskı yaratacak. Türkiye, şeker ihtiyacının büyük bölümünü yerli üretimle karşılasa da son yıllarda artan maliyetler ve kuraklık riski nedeniyle zaman zaman ithalata yöneliyor. Küresel fiyatlardaki yükseliş, ithalat maliyetini artırarak iç piyasada şeker ve şekerli ürün fiyatlarını yukarı çekebilir. Ayrıca, gıda enflasyonu üzerinden genel enflasyonla mücadeleyi zorlaştırabilir. Türkiye'nin şeker rejimini gözden geçirmesi ve arz güvenliğini sağlamak için alternatif tedarik yollarını çeşitlendirmesi gerekebilir.
