İngiltere Savunma Bakanlığı’ndan (MoD) sızan bir belge, Taliban’ın Afganistan’da yeniden iktidara gelmesinin ardından ülkeyi terk edemeyen eski bir Afgan polis memurunun kimliğini ifşa etti. Bunun üzerine Taliban, adı açıklanan adama doğrudan tehditler göndermeye başladı. İngiliz hükümeti ise, adamın “yıllarca sadık hizmetine” rağmen iltica başvurusunu reddetti. Adam, şu anda ailesiyle birlikte Afganistan’da saklanıyor ve sürekli misilleme korkusu içinde yaşıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Kimliği gizli tutulan eski polis memuru, 2021’de Taliban’ın Kabil’i ele geçirmesinden önce Afganistan’ın kuzeyindeki bir eyalette görev yapıyordu. Görevi sırasında Taliban’a karşı operasyonlara katılmış ve birçok kez ölüm tehdidi almıştı. Taliban’ın iktidarı devralmasının ardından, Batılı ülkelerin tahliye uçuşları başlamış ancak bu kişi, İngiliz kuvvetleriyle olan bağlantısına rağmen tahliye listelerine alınmamıştı.
MoD’dan sızan belgede, eski polisin adı, görev yaptığı bölge ve İngiliz kuvvetleriyle olan ilişkisi yer alıyor. Belgelerin Taliban’ın eline geçtiği ve sosyal medyada paylaşıldığı iddia ediliyor. Taliban’ın tehdit mesajları, eski polisin ailesine telefon ve mesaj yoluyla ulaştı. Aile, tehditlerin ciddiyetini vurgulayarak, “Her an kapımızı çalabilirler” diyor.
İngiliz hükümeti ise, iltica başvurusunu reddederken gerekçe olarak, başvuru sahibinin “yeterli hizmet süresi” olmadığını veya “güvenlik riski” taşıdığını öne sürdü. Ancak insan hakları örgütleri, bu kararın, Taliban’la savaşan yerel güçlere yardım etme yükümlülüğünü ihlal ettiğini savunuyor. Eski polis, İngiltere’ye yaptığı başvurunun reddedilmesinin ardından hukuki yollara başvuracağını açıkladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu olay, Batılı ülkelerin Afganistan’dan çekilirken, yerel işbirlikçilerini koruma konusundaki başarısızlıklarının bir örneği olarak görülüyor. İngiltere, 2021’de tahliye edilen Afganlar için özel bir yerleşim programı başlatmıştı ancak bu programın kapsamı ve hızı eleştirilmişti. Taliban’ın yeniden iktidara gelmesiyle birlikte, eski askeri ve polis mensuplarına yönelik misilleme saldırıları artmış durumda. Birleşmiş Milletler raporlarına göre, Taliban geçtiğimiz yıl boyunca eski hükümet yetkililerine ve güvenlik güçlerine yönelik yüzlerce keyfi gözaltı ve infaz gerçekleştirdi.
İngiltere’nin bu vakadaki tutumu, uluslararası toplumda da tepki çekiyor. Özellikle insan hakları savunucuları, MoD’nin sızıntısının, kişisel verilerin korunmaması açısından ciddi bir ihmal olduğunu vurguluyor. Bu tür veri ihlallerinin, Taliban’ın köstebek ağları tarafından kullanılması, Afganistan’da Batı yanlısı olarak bilinen kişilerin hayatını doğrudan tehdit ediyor. Uluslararası Af Örgütü, “İngiltere, bu adama karşı sorumluluğunu yerine getirmeli ve acilen güvenli bir ülkeye tahliye etmelidir” çağrısında bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin de benzer bir durumla karşı karşıya olabileceğini gösteriyor. Türkiye, Afganistan’da 20 yıl boyunca NATO misyonu kapsamında askeri varlık göstermiş ve bazı Afganlarla işbirliği yapmıştı. Türkiye’nin Tahran ve Kabil Büyükelçilikleri hâlâ açık, ancak Taliban yönetimiyle ilişkiler sınırlı. Türkiye’nin, eski işbirlikçilerine yönelik koruma mekanizmaları geliştirmediği takdirde, benzer veri sızıntıları ve misilleme tehditleriyle karşılaşabileceği değerlendiriliyor. Ayrıca, Türkiye’nin düzensiz göçle mücadele politikası kapsamında Afganistan’la sınır güvenliği anlaşmaları bulunuyor; bu tür olaylar, Türkiye’nin Afganistan’daki etkinliğini ve güvenilirliğini etkileyebilir.
