Artan sürücü kursu ücretleri karşısında maliyetleri düşürmek isteyen sürücü adayları, YouTube ve TikTok gibi sosyal medya platformlarındaki ücretsiz eğitim videolarına yöneliyor. Ancak uzmanlar, bu videoların ehliyet sınavına hazırlıkta yeterli olmayabileceği ve hatta yanlış bilgi içerebileceği konusunda uyarıyor. Bir sürücü adayı, sosyal medya kliplerinin kendisine para tasarrufu sağladığını belirtirken, çevrimiçi ortamda yanıltıcı bilgilerle de karşılaştığını ifade etti.
Sürücü Eğitiminde Dijital Dönüşüm
Geleneksel sürücü kursları, pandemi sonrası artan maliyetler ve yakıt fiyatlarındaki yükseliş nedeniyle ücretlerini önemli ölçüde artırdı. Birleşik Krallık'ta ortalama bir sürücü kursu ücreti saat başına 30-40 sterlin arasında değişiyor ve toplam maliyet bin sterlini aşabiliyor. Bu durum, özellikle gençler ve düşük gelirli aileler için ehliyet almayı lüks haline getirdi. Sürücü adayları, bu yüksek maliyetlerden kaçınmak için çareyi sosyal medyada arıyor. YouTube'da 'sürücü kursu dersleri' aramaları son bir yılda %150 arttı. TikTok'ta ise #drivingtest ve #learnerdriver etiketli videolar milyonlarca izlenme alıyor. Bu videolar, park etme tekniklerinden teorik sınav sorularına kadar geniş bir yelpazede ücretsiz içerik sunuyor.
Ancak uzmanlar, bu içeriklerin kalitesinin denetlenmediğini vurguluyor. Bir sürücü eğitmeni, "Sosyal medyada herkes video yükleyebiliyor. Yanlış teknikler öğrenen adaylar, direksiyon sınavında başarısız olmakla kalmıyor, trafikte ciddi risk oluşturuyor" diyor. Örneğin, bazı videolarda ayna kontrolü ihmal ediliyor veya sinyal verilmeden şerit değiştirme gibi hatalı alışkanlıklar teşvik ediliyor. Ayrıca, ülkeden ülkeye değişen trafik kuralları ve sınav formatları konusunda da yanlış bilgiler bulunabiliyor. Birleşik Krallık'ta teorik sınavda çıkan soruların bir kısmı güncel trafik yasalarına dayanıyor; ancak sosyal medyadaki bazı eski videolar, değişen kuralları yansıtmıyor.
Sosyal Medya Eğitimi: Ekonomik Çözüm mü, Risk mi?
Sürücü adaylarının sosyal medyaya yönelmesinin arkasında yatan temel neden ekonomik. Birleşik Krallık'ta 2023 yılında sürücü kursu ücretleri ortalama %10 artarken, genç işsizlik oranı da yükselişte. Bir aday, "Kurs saat ücreti 35 sterlin, 20 saat ders alsam 700 sterlin yapar. Bu parayı karşılamak çok zor. YouTube'daki videolarla temel bilgileri öğrenip, sadece direksiyon pratiği için kursa gidiyorum" diyor. Bu durum, sürücü kurslarının iş modelini de etkiliyor. Bazı kurslar, online teorik eğitim paketleri sunmaya başladı. Ancak yine de direksiyon başında profesyonel eğitmenle yapılan pratiğin yerini dijital içerik alamıyor.
Uzmanlar, sosyal medya videolarının destekleyici materyal olarak kullanılabileceğini ancak tek başına yeterli olmadığını belirtiyor. Trafik güvenliği uzmanları, yanlış öğrenilen tekniklerin ileride trafik kazalarına yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca, bazı ülkelerde sürücü adaylarının belirli sayıda profesyonel ders alması zorunlu. Örneğin, Almanya'da ehliyet almak için zorunlu direksiyon dersleri ve teorik sınav öncesi kursa katılım şartı var. Birleşik Krallık'ta ise zorunlu ders saati yok; ancak sınavda başarılı olmak için yeterli pratik gerekiyor. Sosyal medya, bu boşluğu doldurmaya çalışsa da ehliyet sınavını geçmek için yeterli değil.
Öte yandan, sosyal medya platformları da bu talebe kayıtsız kalmıyor. TikTok ve YouTube, bazı ülkelerde resmi sürücü eğitimi kurumlarıyla işbirliği yaparak doğrulanmış içerik sunmaya başladı. Ancak bu içerikler henüz yaygın değil. Kullanıcıların çoğu hâlâ amatör videolara güveniyor. Bu durum, bilgi kirliliği riskini artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de sürücü kursu ücretleri son yıllarda önemli ölçüde arttı. 2024 itibarıyla bir sürücü kursu paketi ortalama 8.000-12.000 TL arasında değişiyor. Bu yüksek maliyet, özellikle genç nüfus için ehliyet almayı zorlaştırıyor. Türkiye'de de adaylar YouTube ve TikTok'tan ücretsiz dersler arıyor. Ancak Türkiye'de direksiyon sınavı ve trafik kuralları konusunda yanlış bilgi içeren videolar ciddi risk taşıyor. Ayrıca, Türkiye'de sürücü kurslarına kayıt zorunlu ve belirli sayıda direksiyon dersi alınması gerekiyor. Sosyal medya içerikleri bu zorunluluğu ortadan kaldırmıyor. Yine de ekonomik sıkıntılar nedeniyle adayların bir kısmı kursa gitmeden önce sosyal medyadan hazırlanmayı tercih ediyor. Bu durum, trafik güvenliği açısından denetimsiz bilgi akışının önlenmesi için resmi kurumların dijital içerik üretmesini gerekli kılıyor. Türkiye'de Milli Eğitim Bakanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü, ehliyet sınavına yönelik online eğitim materyalleri sunsa da bunlar yeterince tanınmıyor. Artan maliyetler karşısında, güvenilir ve ücretsiz dijital kaynakların yaygınlaştırılması, hem trafik güvenliği hem de ekonomik erişilebilirlik için önem taşıyor.
