Suriye Sınır Muhafızları Komutanı Tuğgeneral Hasan Abdülgani, 5 Aralık 2024 Perşembe günü Lübnan ordusundan bir heyetle bir araya geldi. İrtibat subayı Tuğgeneral Mişel Butros başkanlığındaki Lübnan heyetiyle yapılan görüşmede, başta sınır kontrolü olmak üzere karşılıklı çıkar konuları ele alındı. Suriye Savunma Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre toplantı, iki ülke arasındaki sınır güvenliğinin artırılmasına yönelik işbirliğinin güçlendirilmesi amacıyla gerçekleştirildi. Görüşmede, sınır hattındaki kaçakçılık faaliyetleri, düzensiz göç ve terör örgütlerinin geçişlerinin engellenmesi gibi başlıklar masaya yatırıldı. Her iki taraf da ortak devriye ve istihbarat paylaşımı mekanizmalarının geliştirilmesi konusunda mutabık kaldı.
Gelişmenin arka planı
Suriye ile Lübnan arasındaki sınır, iç savaşın başladığı 2011 yılından bu yana güvenlik açısından kırılgan bir yapıya sahip. Uzun yıllardır resmi sınır kapılarının yanı sıra kaçak geçiş noktaları da bulunuyor. Özellikle Humus ve Şam çevresindeki dağlık bölgeler, silah ve uyuşturucu kaçakçılığı için sıkça kullanılıyor. Lübnan Hizbullahı'nın Suriye iç savaşına müdahil olması, iki ülke arasındaki askeri ilişkileri daha da karmaşık hale getirdi. Son yıllarda Lübnan'daki ekonomik kriz, sınır ticaretini yasa dışı yollara itti. Suriye yönetimi ise sınır kontrolünü yeniden tesis etmek için Rusya'nın desteğiyle askeri varlığını artırdı. Bu toplantı, iki ülkenin sınır yönetiminde daha koordineli bir yaklaşım benimseme arzusunu yansıtıyor.
Toplantının bir diğer önemli gündem maddesi ise Lübnan'ın güneyindeki Filistinli mülteci kamplarından Suriye'ye geçişler oldu. Bölgede faaliyet gösteren bazı silahlı grupların sınır ötesi hareketliliği, her iki ülkenin de güvenlik endişelerini artırıyor. Suriye tarafı, sınır hattında daha sıkı denetim yapılmasını talep ederken, Lübnan ordusu da kendi egemenlik alanında benzer önlemleri hayata geçireceğini bildirdi. Görüşmenin ardından yapılan ortak açıklamada, iki ülkenin sınır güvenliği konusunda düzenli olarak istişarelerde bulunacağı duyuruldu.
Bölgesel boyut
Suriye-Lübnan sınır güvenliği, sadece ikili ilişkileri değil, aynı zamanda bölgesel istikrarı da etkiliyor. Irak ve Şam İslam Devleti (IŞİD) kalıntılarının sınır ötesi hareketliliği, Ürdün ve İsrail gibi komşu ülkeleri de tedirgin ediyor. Özellikle Suriye'nin güneybatısındaki Dera bölgesinde zaman zaman çatışmalar yaşanıyor. Lübnan ise Hizbullah'ın varlığı nedeniyle İsrail'in askeri tehditleriyle karşı karşıya. Bu toplantı, ABD ve Avrupa Birliği'nin yaptırım baskısı altındaki Suriye rejiminin, komşularıyla normalleşme arayışının bir parçası olarak görülüyor. Aynı zamanda, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin bölgedeki nüfuz mücadelesi, sınır güvenliği işbirliğini dolaylı olarak şekillendiriyor.
Ekonomik boyutta ise, sınır kapılarının açık tutulması Lübnan için hayati önem taşıyor. Lübnan, gıda ve inşaat malzemeleri gibi temel ihtiyaçlarının bir kısmını Suriye üzerinden karşılıyor. Ancak kaçakçılık, iki ülkenin de resmi ekonomisine zarar veriyor. Kayıt dışı ticaretin önlenmesi, vergi gelirlerini artırabilir ve yasa dışı faaliyetleri azaltabilir. Bu bağlamda toplantı, sadece güvenlik değil, aynı zamanda ekonomik işbirliği açısından da anlamlı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Suriye-Lübnan sınır güvenliğine yönelik bu görüşme, Türkiye'nin de yakından takip ettiği bir gelişmedir. Türkiye, Suriye'nin kuzeyinde terör örgütleriyle mücadele ederken, sınır güvenliği konusunda Lübnan ve Suriye ile işbirliğinin önemini vurgulamaktadır. Özellikle PKK/YPG bağlantılı grupların sınır ötesi hareketliliği, Türkiye için ciddi bir güvenlik tehdidi oluşturmaktadır. Bu toplantıda alınan önlemlerin, kaçakçılık ve düzensiz göçün yanı sıra terör örgütlerinin geçişlerini de engellemeye yönelik olması, Türkiye'nin de çıkarlarıyla örtüşmektedir. Ayrıca, Türkiye'nin Lübnan'daki askeri varlığı ve insani yardım çabaları göz önüne alındığında, bu tür işbirlikleri bölgesel istikrara katkı sağlayabilir. Ancak, Suriye rejimiyle yapılan anlaşmaların uluslararası meşruiyeti ve uygulanabilirliği, Türkiye açısından dikkatle izlenmesi gereken bir konudur.
