Suriye'nin güneyinde, işgal altındaki Golan Tepeleri'ne yakın bölgelerde yaşayan Suriyeliler, İsrail'in son dönemdeki askeri ihlallerini ve toprak işgalini protesto etmek için sokaklara döküldü. Gösteriler, İsrail güçlerinin Suriye topraklarında artan varlığına ve özellikle Kuneytra gibi sınır bölgelerinde yürüttüğü operasyonlara karşı bir tepki olarak ortaya çıktı. Bölge sakinleri, uluslararası toplumu İsrail'in eylemlerine karşı sessiz kalmamaya çağırırken, protestolar Suriye iç savaşının ardından istikrarsızlığın sürdüğü bir dönemde yaşandı.
Protestoların arka planı ve İsrail'in ihlalleri
İsrail, 1967 Altı Gün Savaşı'ndan bu yana Golan Tepeleri'ni işgal altında tutuyor ve 1981'de tek taraflı olarak ilhak ettiğini ilan etmişti; ancak bu ilhak uluslararası alanda tanınmıyor. Son yıllarda İsrail, Suriye'deki iç savaşı fırsat bilerek özellikle İran bağlantılı hedeflere yönelik hava saldırılarını sıklaştırdı. Suriye'nin güneyinde, Deraa ve Kuneytra kırsalında zaman zaman İsrail insansız hava araçları ve topçu atışları görülüyor. Yerel kaynaklara göre, son haftalarda İsrail ordusunun sınır hattına yakın noktalarda mevzilenme faaliyetleri arttı ve bazı tarım arazilerine el konulduğu iddia edildi. Bu durum, bölge halkının geçim kaynaklarını tehdit ederken, protestoların fitilini ateşledi.
Suriye hükümeti, İsrail'in eylemlerini defalarca Birleşmiş Milletler'e şikâyet etti, ancak uluslararası mekanizmalardan somut bir yaptırım çıkmadı. BM Güvenlik Konseyi'nin 497 sayılı kararı, Golan'ın ilhakını geçersiz sayıyor; fakat uygulama noktasında etkisiz kalıyor. Göstericiler, özellikle ABD'nin 2019'da Golan'daki İsrail egemenliğini tanımasının ardından cesaret bulan İsrail'in daha da agresifleştiğini savunuyor. Protesto sırasında taşınan pankartlarda "Golan Arap'tır" ve "İşgale hayır" sloganları dikkat çekti.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Suriye'nin kuzeybatısındaki İdlib gerilimi ve kuzeydoğudaki PKK/YPG varlığıyla zaten parçalanmış olan ülkede, güneydeki bu protestolar yeni bir cephe açılması riskini taşıyor. İsrail'in Suriye'deki eylemleri, yalnızca Suriye-İsrail hattında değil, aynı zamanda İran'ın bölgedeki nüfuz alanına yönelik bir mesaj olarak da okunuyor. Son dönemde İsrail ile Hizbullah arasında artan çatışma riski, Golan hattını daha da hassas hale getirdi. Suriyeli muhalif gruplar, İsrail'in saldırılarını bazen kendi çıkarları için kullansa da, halk nezdinde İsrail karşıtlığı ortak bir zemine dönüşmüş durumda. Uluslararası kamuoyu ise Suriye'deki insani krize odaklanmışken, İsrail'in toprak ihlalleri yeterince gündeme gelmiyor. Protestocular, Arap Birliği ve İslam İşbirliği Teşkilatı'nı acil toplantıya çağırdı.
Uzmanlar, bu tür protestoların Suriye rejimi tarafından da dikkatle izlendiğini, çünkü halkın öfkesinin rejime yönelebileceğini belirtiyor. Ancak şu an için gösterilerin büyük ölçüde İsrail karşıtı bir çizgide kaldığı gözleniyor. Bölgedeki istikrarsızlık, radikal grupların güç kazanmasına zemin hazırlayabilir. İsrail ise, Golan'daki varlığını "güvenlik ihtiyacı" gerekçesiyle savunuyor ve İran'ın Suriye'deki askeri varlığını engellemeye yönelik operasyonlarını sürdüreceğini açıklıyor. Bu durum, Suriye topraklarında vekâlet savaşlarının tırmanmasına yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail'in Golan Tepeleri'ndeki işgalini ve Suriye topraklarına yönelik ihlallerini uzun süredir kınıyor. Bu protestolar, Türkiye'nin Suriye'nin toprak bütünlüğü ve egemenliği konusundaki tutarlı duruşunu teyit ediyor. Ayrıca, İsrail'in bölgedeki agresif politikaları, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'daki güvenlik denkleminde yeni riskler oluşturuyor. Türkiye, Suriye'deki istikrarsızlığın sınırlarına yansımasını engellemek için askeri ve diplomatik önlemler alırken, İsrail'in eylemleri karşısında uluslararası platformlarda sesini yükseltmeye devam edecek gibi görünüyor. Öte yandan, Suriye halkının yaşadığı mağduriyet, Türkiye'nin insani diplomasi açısından da önemli bir parametre.
