Suriye'de Beşşar Esad rejiminin devrilmesinin ardından başlatılan siyasi geçiş sürecinde kritik bir adım olan geçici parlamento ilk oturumu, resmi makamlardan herhangi bir açıklama yapılmaksızın ertelendi. Geçici yönetim, yeni bir anayasal düzen ve seçim yasası hazırlamakla yükümlü meclisin çalışmalarına başlayacağı tarihi duyurmazken, ertelemenin gerekçesi konusunda da bilgi paylaşılmadı. Başkent Şam'da toplanması planlanan 250 kişilik meclisin, Suriye'nin farklı etnik ve mezhepsel yapısını temsil etmesi amaçlanıyor. Ancak oturumun ertelenmesi, siyasi geçişin ne kadar sağlıklı ilerlediği konusunda soru işaretleri yarattı. Geçici parlamento, 30 aylık görev süresi boyunca ülkede adil ve şeffaf seçimlerin yapılabilmesi için yeni bir seçim yasası taslağı hazırlayacak ve anayasa komisyonu ile eşgüdüm halinde çalışacak.
Geçici Meclisin Yapısı ve Beklentiler
Geçici parlamento, Suriye'nin toplumsal mozaiğini yansıtacak şekilde oluşturuldu. Sünni Araplar, Aleviler, Hıristiyanlar, Kürtler, Dürziler ve diğer azınlık gruplarından temsilcilerin yanı sıra sivil toplum kuruluşları ve bağımsız isimler de mecliste yer alıyor. Ancak meclisin şeffaf bir şekilde oluşturulmadığı, bazı atamaların liyakatten çok siyasi sadakate göre yapıldığı eleştirileri de var. Özellikle, geçici yönetimin başındaki Ahmed eş-Şara yönetimine yakın isimlerin ağırlıkta olduğu belirtiliyor. Erteleme kararının, meclis içindeki gruplar arasında seçim yasasının kapsamı ve oy verme yaşı gibi konularda devam eden anlaşmazlıklardan kaynaklanabileceği yorumları yapılıyor. Ayrıca, ülkenin kuzeyinde Kürt gruplar ile Arap aşiretleri arasında yaşanan çatışmalar ve İdlib bölgesinde bazı silahlı grupların hâlâ etkin olması, güvenlik endişelerini artırıyor. Geçici hükümet, meclisin ilk oturumunun ertelendiğini teyit etmekle birlikte, yeni bir tarih vermekten kaçınıyor. Bu durum, siyasi sürecin tıkanmasına yol açabilecek bir kriz sinyali olarak değerlendiriliyor. BM Suriye Özel Temsilcisi Geir Pedersen, tarafları diyaloğa davet ederken, sürecin “Suriye halkının meşru taleplerini karşılaması gerektiğini” vurguladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Suriye'deki siyasi geçiş süreci yalnızca iç dinamiklerle değil, aynı zamanda bölgesel ve küresel güçlerin çıkar çatışmalarıyla da şekilleniyor. Esad sonrası dönemde ABD, Rusya ve İran'ın etkisi azalırken, Türkiye ve Körfez ülkelerinin nüfuzu artmış durumda. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, yeni yönetimle ilişkilerini normalleştirirken, Katar ise siyasi geçiş sürecine mali destek sağlıyor. Ancak her ülkenin Suriye'den beklentileri farklı: Türkiye, sınır güvenliği ve PKK/YPG tehdidinin bertaraf edilmesini isterken; Körfez ülkeleri, İran etkisinin tamamen sona ermesini talep ediyor. Öte yandan, Batılı ülkeler meclisin şeffaf çalışması ve azınlık haklarının korunması konusunda uyarılarda bulunuyor. AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, “Suriye'nin yeniden inşası için uluslararası desteğin, ancak kapsayıcı bir siyasi sürece bağlı olduğunu” açıkladı. Meclisin ertelenmesi, uluslararası toplumda geçiş sürecine olan güveni zedelerken, ülkedeki istikrarsızlığın derinleşmesinden endişe ediliyor. Uzun süren iç savaşın ardından ekonomisi çöken Suriye'de, siyasi istikrarsızlık yeni bir göç dalgasına yol açabilecek potansiyele sahip. Bu durum başta Türkiye, Lübnan ve Ürdün olmak üzere komşu ülkeleri de etkileyecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Suriye'deki siyasi geçiş sürecinin başarıya ulaşmasını yakından takip ediyor. Ankara, kuzeyde oluşabilecek güç boşluğunun PKK/YPG tarafından doldurulmasını engellemek ve istikrarlı bir komşuya sahip olmak istiyor. Geçici meclisin ertelenmesi, Türkiye'nin sınır güvenliğini doğrudan etkileyebilecek bir belirsizlik yaratıyor. Ayrıca, Suriyeli mültecilerin geri dönüşü için siyasi istikrar ön koşul; erteleme, dönüş sürecini de geciktirebilir. Türkiye'nin Suriye'deki askeri varlığı ve diplomatik girişimleri göz önüne alındığında, meclisin çalışmalarına başlaması Ankara'nın çıkarları açısından kritik. Bu nedenle, Türkiye'nin süreci hızlandırmak için hem Şam yönetimiyle hem de bölgesel aktörlerle temaslarını artırması bekleniyor.
