Sudan hükümeti, ülkedeki iç savaşın sona ermesi için yabancı müdahalenin derhal durdurulmasını ve paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri'nin (RSF) silahsızlandırılmasını istedi. Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada, "Yabancı müdahale son bulmalı ve terörist milis (RSF) dağıtılıp silahsızlandırılmalıdır ki ülkede istikrar sağlanabilsin" ifadelerine yer verildi. Anadolu Ajansı'nın aktardığı açıklama, Sudan'ın egemenliğine vurgu yaparken, uluslararası topluma da çağrıda bulundu.
İç Savaşın Arka Planı ve RSF
Nisan 2023'te Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF) ile RSF arasında başlayan çatışmalar, ülkeyi büyük bir insani krize sürükledi. RSF, eski Devlet Başkanı Ömer el-Beşir döneminde Cancaweed milisleri olarak biliniyordu ve 2013'te resmi paramiliter güç haline getirildi. İki taraf arasındaki güç mücadelesi, başkent Hartum başta olmak üzere ülke genelinde yaygın yıkıma yol açtı. Birleşmiş Milletler verilerine göre, çatışmalarda on binlerce sivil hayatını kaybetti, milyonlarca kişi yerinden edildi. Sudan hükümeti, RSF'yi "terörist milis" olarak nitelendiriyor ve dış güçlerin bu grubu desteklediğini iddia ediyor.
Sudan Dışişleri Bakanlığı'nın açıklaması, RSF'nin ülke genelinde işlediği iddia edilen insan hakları ihlallerine de dikkat çekiyor. Hükümet, RSF'nin sivillere yönelik saldırılarını ve altyapıyı tahrip etmesini "terör eylemleri" olarak tanımlıyor. Açıklamada, "Bu milis gücünün varlığı, Sudan'ın toprak bütünlüğü ve ulusal güvenliği için doğrudan bir tehdittir" denildi.
Yabancı Müdahale Suçlamaları
Sudan hükümeti, uzun süredir bazı bölgesel ve küresel aktörlerin RSF'ye askeri ve lojistik destek sağladığını öne sürüyor. Özellikle Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) RSF'ye silah ve finansman sağladığı iddiaları uluslararası raporlara yansıdı. BAE bu suçlamaları reddederken, Sudan yönetimi kanıt sunmaya çağırıyor. Ayrıca Rusya'nın Wagner Grubu üzerinden RSF'ye destek verdiği iddiaları da zaman zaman gündeme geldi. Ancak bu iddialar bağımsız kaynaklarca kesin olarak doğrulanmadı.
Sudan'ın çağrısı, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) olası bir toplantısında ele alınabilir. BM, Sudan'daki insani kriz için ateşkes çağrılarını sürdürüyor. Son olarak, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, taraflara barışçıl çözüm için diyalog çağrısı yapmıştı. Sudan hükümeti ise uluslararası toplumun RSF'ye yönelik yaptırımları artırmasını bekliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Sudan'daki iç savaş, sadece ülke içinde değil, tüm bölgede istikrarsızlığa yol açıyor. Mısır, Etiyopya, Eritre ve Güney Sudan gibi komşu ülkeler, çatışmalardan doğrudan etkileniyor. Mülteci akınları, sınır güvenliği sorunları ve ekonomik baskılar, bölge ülkelerinin karşı karşıya olduğu başlıca zorluklar. Ayrıca Kızıldeniz'e kıyısı olan Sudan, küresel deniz ticareti ve enerji koridorları açısından stratejik bir konumda. Çatışmaların uzaması, Kızıldeniz'deki güvenlik dengelerini de etkiliyor.
Uluslararası kamuoyu, Sudan'daki savaşın Kızıldeniz ve Doğu Afrika'da yeni bir vekalet savaşına dönüşmesinden endişe ediyor. ABD, AB ve Çin gibi küresel güçler, Sudan'da istikrarın sağlanması için diplomatik girişimlerde bulunuyor. Ancak taraflar arasındaki derin güvensizlik, barış görüşmelerini zorlaştırıyor. Sudan hükümetinin son açıklaması, bu diplomatik çabalara bir çağrı niteliği taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sudan'daki istikrarsızlık, Türkiye'nin Afrika Boynuzu ve Kızıldeniz stratejilerini doğrudan etkiliyor. Türkiye, son yıllarda Sudan ile ekonomik ve askeri işbirliğini geliştirmiş, Hartum'da büyükelçilik ve TİKA aracılığıyla kalkınma projeleri yürütmüştü. Ancak iç savaş, Türk yatırımlarını ve bölgesel ticaret yollarını tehdit ediyor. Ayrıca Sudan'daki istikrarsızlık, Mısır ve Körfez ülkeleriyle olan dengeleri de etkiliyor. Türkiye'nin, BM çatısı altında yürütülecek barış girişimlerine destek vermesi ve RSF'ye yönelik yaptırımları desteklemesi, bölgesel güvenlik açısından önem taşıyor. Uzun vadede, Sudan'ın toprak bütünlüğünün korunması, Türkiye'nin Afrika açılımı için kritik bir sınav olacak.
