Sudan ordusu, Mavi Nil eyaletinde Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) ve müttefiklerine ağır kayıplar verdirdiğini duyurdu. Ordu açıklaması, eyalet başkenti Damazin'de valilik konutu ve sivil yerleşim bölgelerine düzenlendiği bildirilen insansız hava aracı saldırılarının hemen ardından geldi. Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF), RSF'nin Mavi Nil'deki varlığını zayıflatmayı hedefleyen operasyonların sürdüğünü belirtti.
Gelişmenin Arka Planı
Sudan'da Nisan 2023'te başlayan iç savaş, Ordu Genel Komutanı Abdülfettah el-Burhan liderliğindeki SAF ile Muhammed Hamdan Dagalo (Hemedti) komutasındaki RSF arasında şiddetlenerek devam ediyor. Çatışmalar başlangıçta başkent Hartum ve çevresinde yoğunlaşırken, zamanla Darfur, Kordofan ve son aylarda Mavi Nil ve güney bölgelerine yayıldı. Mavi Nil, stratejik konumu ve Nil Nehri kıyısındaki tarım arazileriyle öne çıkıyor; ayrıca Etiyopya ve Güney Sudan sınırlarına yakınlığı nedeniyle bölgesel güçlerin de ilgi odağında.
Ordu açıklamasına göre, RSF ve müttefikleri son günlerde Damazin'de valilik binası ve çevresindeki sivil yerleşim alanlarına insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenledi. Bu saldırılarda can kaybı ve maddi hasar meydana geldiği bildirildi ancak bağımsız kaynaklarca doğrulanamadı. Sudan ordusu, söz konusu saldırılara misilleme olarak RSF mevzilerine yönelik kapsamlı operasyonlar başlattığını ve "ağır kayıplar" verdirdiğini öne sürdü. Ordu açıklamasında, RSF'nin Mavi Nil'deki lojistik hatlarının kesildiği ve çok sayıda milisinin etkisiz hale getirildiği ifade edildi. Ancak bağımsız doğrulama yapılamadığı için kayıp sayıları teyit edilemiyor.
Mavi Nil eyaleti, son aylarda RSF'nin güneye doğru genişleme çabalarının merkezinde yer alıyor. Eyalet, Sudan'ın tarımsal üretiminde önemli bir paya sahip; aynı zamanda Etiyopya'daki Benishangul-Gumuz bölgesiyle sınır. Bu durum, çatışmanın bölgesel aktörleri de içine çekme riskini artırıyor. Sudan ordusu, Mavi Nil'de kontrolü sağlayarak hem başkent Hartum'a yönelik güney kanadını güvence altına almayı hem de RSF'nin ikmal yollarını kesmeyi amaçlıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Sudan'daki iç savaş, Afrika Boynuzu ve Kızıldeniz havzasında istikrarsızlığı derinleştiriyor. Mavi Nil'deki çatışmalar, Etiyopya ve Güney Sudan sınırlarında gerginliği artırarak mülteci akınlarına yol açabilir. Birleşmiş Milletler, Sudan'da 8 milyondan fazla kişinin yerinden edildiğini ve insani krizin bölgesel bir felakete dönüştüğünü raporluyor. Mavi Nil, Nil Nehri'nin önemli bir kolu olarak Mısır ve Sudan arasındaki su paylaşımı müzakerelerinde de stratejik bir başlık. Bölgedeki istikrarsızlık, Mısır'ın su güvenliği endişelerini artırabilir.
Uluslararası toplum, Sudan'daki çatışmalara son vermek için çeşitli girişimlerde bulunsa da kalıcı bir ateşkes sağlanamadı. ABD, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin arabuluculuk çabaları sonuçsuz kaldı. Mavi Nil'deki son tırmanma, Cidde müzakerelerinin yeniden canlandırılması ihtimalini zorlaştırıyor. RSF'nin insansız hava araçları kullanması, çatışmanın teknolojik boyutunu gözler önüne seriyor; bu durum, bölgesel güçlerin vekalet savaşına müdahil olduğu iddialarını güçlendiriyor.
Sudan ordusunun Mavi Nil'deki operasyonları, RSF'nin başkent Hartum çevresindeki kuşatmasını kırmaya yönelik daha geniş bir stratejinin parçası olarak görülüyor. Ordu, son haftalarda çeşitli cephelerde taarruza geçerek RSF'nin moralini bozmayı hedefliyor. Ancak sahadaki durum son derece akışkan; her iki taraf da kontrol bölgelerini genişletmek için yoğun çaba harcıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Sudan'da uzun süredir hem ekonomik hem de insani alanda etkin bir aktör. 2023'te patlak veren iç savaş, Türkiye'nin Sudan'daki yatırımlarını ve bölgesel istikrar politikalarını olumsuz etkiledi. Mavi Nil'deki çatışmaların tırmanması, Kızıldeniz ve Afrika Boynuzu'ndaki güvenlik dengelerini sarsarak Türkiye'nin deniz ticaret yollarını ve bölgesel müttefikliklerini riske atabilir. Ayrıca Türkiye, Sudan'da artan insani krize yönelik yardımlarını sürdürüyor; çatışmaların yayılması, insani erişimi zorlaştırarak Türkiye'nin bölgedeki insani diplomasisini sınayacak.
