Suriye doğumlu foto muhabiri Abdulmonam Eassa, Sudan'da uzun süreli diktatör Ömer El Beşir'in kitlesel protestolarla devrilmesinin ardından ülkeye giderek demokratik bir yeniden doğuş umudunu belgelemek istedi. Ancak tanık olduğu şey, ülkenin bir başka askeri darbeye, iç çatışmalara ve topyekûn savaşa sürüklenmesi oldu. RFI'ye konuşan Eassa, Sudan halkının kırılan vaatlerini ve savaşın yarattığı yıkımı anlattı.
Devrim umudundan askeri darbeye
2019 yılında Sudan'da Ömer El Beşir'in 30 yıllık iktidarı, aylarca süren kitlesel gösteriler sonucu sona erdi. Ordu, baskılar karşısında Beşir'i devirmek zorunda kaldı ve ardından sivil geçiş süreci başladı. Ancak bu süreç, 2021'de General Abdulfettah el-Burhan liderliğindeki askeri darbe ile kesintiye uğradı. Eassa, o dönemde Sudan'a giderek umut dolu anları fotoğrafladı: sokaklarda kutlama yapan kalabalıklar, kadınların öncülük ettiği protestolar, sivil toplumun canlanışı. "İnsanlar özgürlük ve adalet için hayatlarını tehlikeye attılar. Ben de bu tarihi anları belgelemek istedim" diyor.
Ancak darbe sonrası sivil ve askeri kanat arasındaki güç mücadelesi, 15 Nisan 2023'te Sudan Silahlı Kuvvetleri ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında tam kapsamlı bir iç savaşa dönüştü. Başkent Hartum ve çevresi aylarca yoğun çatışmalara sahne oldu. Eassa, savaşın ilk günlerinde Hartum'da mahsur kaldı ve şehirden kaçmaya çalışan sivillerin dramını görüntüledi.
Yıkımın boyutları ve insani kriz
Birleşmiş Milletler verilerine göre, savaşta şu ana kadar binlerce sivil hayatını kaybetti, milyonlarca kişi yerinden edildi. Ülke genelinde açlık ve salgın hastalıklar kol geziyor. Eassa'nın fotoğrafları, hastanelerin bombalanması, okulların yıkılması ve çocuk askerlerin kullanılması gibi savaş suçlarını gözler önüne seriyor. "Dünya bu trajediye yeterince ilgi göstermiyor. Sudan halkı unutuldu" diyor.
Eassa, Suriye'deki iç savaşta da benzer sahneleri fotoğraflamıştı. "Suriye'de yaşadıklarım, Sudan'da tekrarlanıyor. İnsanlar yine savaşın ortasında kalıyor, yine umutları yıkılıyor" ifadelerini kullanıyor. Fotoğrafçı, çalışmalarının uluslararası toplumun dikkatini çekmesini ve Sudan'a insani yardımın artırılmasını umut ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sudan'daki iç savaş, Türkiye'nin Afrika Boynuzu'ndaki dengeleri ve insani diplomasisini yakından ilgilendiriyor. Türkiye, 2010'lardan bu yana Sudan ile ekonomik ve siyasi ilişkilerini güçlendirmiş, Hartum'da büyükelçilik binası dahil önemli yatırımlar yapmıştı. Savaş, Türk firmalarının yatırımlarını riske atarken, bölgesel istikrarsızlık Kızıldeniz ve Doğu Afrika'da Türkiye'nin güvenlik çıkarlarını tehdit ediyor. Ayrıca Sudan'dan gelen mülteci dalgası, Türkiye'nin zaten yüklü olan göç yönetimi politikalarını dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye'nin savaşan taraflarla diyalog kurma çabaları, insani yardım koridorlarının açılması ve bölgesel barış girişimlerinde aktif rol alması bekleniyor.
