Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF), Sudan'da nisan ayından bu yana süren iç savaşta, son 6 ay içinde 300'den fazla çocuğun hayatını kaybettiğini ya da yaralandığını duyurdu. Örgütün yayımladığı raporda, çatışmaların yoğunlaştığı bölgelerde çocukların hedef alındığı, okul ve hastanelere yönelik saldırıların arttığı belirtildi. Sudan'da Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF) ile Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) arasında nisan 2023'te başlayan çatışmalar, ülkeyi insani felaketin eşiğine getirdi. En az 59 bin kişinin öldüğü, 13 milyon kişinin yerinden edildiği ve 30 milyondan fazla kişinin acil insani yardıma ihtiyaç duyduğu belirtiliyor.
Çatışmaların Çocuklar Üzerindeki Yıkıcı Etkisi
UNICEF raporuna göre, Sudan'da çatışmaların şiddeti arttıkça çocuk ölümleri ve yaralanmaları da katlanarak artıyor. Özellikle başkent Hartum, Darfur bölgesi ve Kordofan'da şiddetli çatışmalar yaşanıyor. Çocuklar sadece çatışmaların doğrudan hedefi olmakla kalmıyor, aynı zamanda açlık, susuzluk ve hastalıklar nedeniyle de hayatını kaybediyor. Sudan'da 2,5 milyon çocuğun akut yetersiz beslenme ile karşı karşıya olduğu, 700 bin çocuğun ise hayati tehlike taşıyan şiddetli akut yetersiz beslenme çektiği ifade ediliyor. Ayrıca, çatışmalar nedeniyle okulların yüzde 70'inden fazlası kapalı durumda; 19 milyon çocuk eğitimden mahrum kalmış durumda. UNICEF, çocukların korunması için acil ateşkes çağrısı yapıyor ve taraflara uluslararası insancıl hukuka uyma çağrısında bulunuyor.
Sudan'da İnsani Krizin Boyutları
Sudan'da yaşanan çatışmalar, sadece can kaybına yol açmakla kalmıyor, aynı zamanda bölgesel istikrarı da tehdit ediyor. Birleşmiş Milletler, Sudan'ın dünyanın en büyük yerinden edilme kriziyle karşı karşıya olduğunu belirtiyor. 13 milyon insan evlerini terk etmek zorunda kalırken, bunların 3 milyonu komşu ülkelere sığınıyor. Çad, Güney Sudan, Mısır ve Etiyopya gibi ülkeler, büyük bir mülteci akınıyla başa çıkmaya çalışıyor. Sudan'da kıtlık ilan edilen bölgeler var ve 25 milyon kişi yani nüfusun yarısından fazlası gıda güvensizliği ile karşı karşıya. Sağlık sistemi çökmüş durumda; kolera, sıtma ve kızamık gibi salgın hastalıklar yayılıyor. Uluslararası toplum, Sudan'a yönelik insani yardım çağrılarına yanıt vermekte yetersiz kalıyor; BM'nin 2024 yılı için talep ettiği 2,7 milyar dolarlık yardımın sadece yüzde 30'u karşılanabilmiş durumda.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Sudan'daki çatışmaların bölgesel güvenlik üzerinde derin etkileri bulunuyor. Sudan'ın Kızıldeniz kıyısındaki stratejik konumu, uluslararası deniz ticareti için kritik önem taşıyor. Çatışmalar, Kızıldeniz'deki deniz güvenliğini tehdit ederken, Yemen'deki Husilerin ticari gemilere yönelik saldırılarıyla birleşince bölgedeki tansiyon daha da yükseliyor. Ayrıca, Sudan'ın istikrarsızlığı, Sahel bölgesindeki terör örgütlerinin güçlenmesine zemin hazırlıyor. Mısır ve Etiyopya arasındaki Nil Nehri sularının paylaşımı konusundaki anlaşmazlık da Sudan'daki krizle birlikte daha karmaşık bir hal alıyor. Küresel ölçekte ise Sudan krizi, gıda fiyatlarını etkiliyor; özellikle Arap ülkeleri ve Afrika'da gıda güvenliği riski artıyor. Birleşmiş Milletler ve Afrika Birliği, ateşkes sağlanması için yoğun diplomatik çaba harcıyor ancak taraflar arasındaki güvensizlik ve çıkar çatışmaları çözümü zorlaştırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sudan'daki çatışmalar, Türkiye'nin Afrika Boynuzu ve Kızıldeniz bölgesindeki stratejik çıkarlarını doğrudan etkiliyor. Türkiye, Sudan ile tarihsel bağlara sahip olup, Sudan'da Suakin Adası'nın restorasyonu ve eğitim, sağlık alanlarında işbirliği yürütmektedir. Çatışmalar nedeniyle Türk şirketlerinin Sudan'daki yatırımları sekteye uğramış, özellikle inşaat ve altyapı projeleri durma noktasına gelmiştir. Ayrıca, Sudan'daki istikrarsızlık, Kızıldeniz'deki deniz güvenliğini tehdit ederek Türkiye'nin bölgedeki ticari çıkarlarını riske atmaktadır. Türkiye, Sudan'da taraflar arasında arabuluculuk yapma potansiyeline sahip olsa da, mevcut durumda doğrudan bir müdahale yerine insani yardım kanallarını açık tutmaya odaklanmıştır. Bu kriz, Türkiye'nin Afrika politikasında daha proaktif bir rol üstlenmesi gerekliliğini bir kez daha ortaya koymaktadır.
