Eski NATO Genel Sekreteri ve Norveç Maliye Bakanı Jens Stoltenberg, Avrupa ile ABD arasındaki gerilimin ittifaktan ayrıldığı döneme kıyasla daha da zorlaştığını belirterek, Avrupa'nın ABD'den kabul edebileceğinin sınırı olduğunu ifade etti. Bloomberg News'un EMEA Editöryel Lideri Jackie S ile yaptığı söyleşide konuşan Stoltenberg, transatlantik ilişkilerdeki mevcut gerginliklerin yönetilmesinin giderek güçleştiğini kaydetti. Norveçli siyasetçi, özellikle ticaret, güvenlik ve iklim politikaları gibi alanlarda Avrupa'nın kendi çıkarlarını koruması gerektiğini vurguladı.
Gerilimin Arka Planı
Stoltenberg, 2014-2024 yılları arasında NATO Genel Sekreteri olarak görev yaparken, ABD'nin Avrupa güvenliğindeki merkezi rolüne tanıklık etmişti. Ancak eski NATO şefi, son dönemde ABD'nin unilateral politikalarının Avrupa'da rahatsızlık yarattığını belirtti. Özellikle Trump yönetimi sırasında ticaret tarifeleri ve NATO yük paylaşımı tartışmaları, ABD ile Avrupa arasında sürtüşmelere neden olmuştu. Biden yönetimiyle ilişkiler düzelmiş olsa da, Ukrayna savaşına verilen destekteki farklılıklar gibi konularda hala görüş ayrılıkları bulunuyor. Stoltenberg, Avrupa Birliği ülkelerinin savunma harcamalarını artırarak daha bağımsız bir pozisyon alması gerektiğinin altını çizdi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Stoltenberg'in açıklamaları, transatlantik ittifakın geleceği açısından kritik bir döneme denk geliyor. ABD'nin Çin ile rekabeti, Orta Doğu'daki gelişmeler ve enerji güvenliği gibi konular, Avrupa ile ABD arasında iş birliği kadar rekabeti de beraberinde getiriyor. Norveçli bakan, Avrupa'nın enerji dönüşümünde ABD'den aldığı doğalgaz ve yenilenebilir enerji teknolojilerindeki bağımlılığını azaltarak, kendi stratejik özerkliğini geliştirmesi gerektiğini söyledi. Bu durum, küresel ticaret savaşları ve iklim krizi gibi konularda Avrupa'nın elini güçlendirebilir. Ancak Rusya tehdidi karşısında NATO'nun caydırıcılığının korunması için ABD'nin askeri varlığının hala önemli olduğu da belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin NATO içindeki konumu ve ABD ile ilişkileri açısından önemlidir. Türkiye, uzun süredir NATO'nun güney kanadında kritik bir rol oynarken, ABD ile yaşadığı S-400 krizi ve F-35 gerginliği gibi sorunlar, Ankara'nın ittifak içindeki manevra alanını daraltmıştı. Stoltenberg'in Avrupa'nın daha bağımsız bir savunma politikası izlemesi çağrısı, Türkiye'nin Avrupa güvenlik mimarisindeki yerini yeniden tanımlama fırsatı sunabilir. Ayrıca, ABD ile Avrupa arasındaki ticari gerilimler, Türkiye'nin ihracat pazarları ve dış ticaret dengeleri üzerinde dolaylı etkiler yaratabilir. Türkiye, bu süreçte hem ABD hem de AB ile dengeli ilişkiler kurarak, çıkarlarını koruma stratejisi izleyebilir.
