İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Pazartesi günü yaptığı sürpriz açıklamayla görevinden ayrılma niyetini duyurdu. Parti içi baskıların giderek arttığı ve popülaritesinin hızla düştüğü bir dönemde gelen bu karar, ülkede siyasi bir deprem etkisi yarattı. Starmer, açıklamasını halefi olarak görülen Andy Burnham'ın yemin töreniyle aynı güne denk getirirken, bu hamleyle geçiş sürecini hızlandırmayı amaçladığı yorumları yapılıyor. Böylece Birleşik Krallık, son on yılda yedinci başbakanına kavuşacak.
İstifanın arka planı: Artan parti içi muhalefet ve düşen anketler
Keir Starmer, 2020 yılında İşçi Partisi lideri seçildikten sonra 2024 genel seçimlerinde başbakanlık koltuğuna oturmuştu. Ancak görev süresi boyunca partisi içinde sürekli bir muhalefetle karşı karşıya kaldı. Özellikle sağlık, eğitim ve ekonomik politikalar konusunda eleştirilen Starmer, son aylarda anketlerde ciddi düşüş yaşadı. Partinin sol kanadı, Starmer'ın merkez politikalarını yetersiz bulurken, sağ kanat ise daha radikal reformlar talep ediyordu. Kamuoyu araştırmaları, Başbakan'ın popülaritesinin yüzde 20'nin altına düştüğünü gösteriyordu. Bu durum, parti içinde rakip adayların harekete geçmesine yol açtı. Andy Burnham'ın yanı sıra eski maliye bakanı Rachel Reeves ve Birmingham Belediye Başkanı Liam Byrne'ın da adaylık için hazırlandığı konuşuluyor.
Starmer'ın istifası, aslında uzun süredir beklenen bir gelişmeydi. Geçtiğimiz haftalarda parti içinde yapılan gizli oylamada Starmer'a güvensizlik önergesi verilmesi gündeme gelmiş ancak geçici olarak ertelenmişti. Başbakan, son günlerde kabinesinde değişiklikler yaparak ve yeni projeler duyurarak oyu toparlamaya çalışsa da başarılı olamadı. Nihayetinde parti liderliğini bırakma kararı alan Starmer, ülkeyi erken bir seçime götürmeden halefini belirleme sürecini başlatmış oldu.
Küresel yansımalar: İngiltere'nin istikrarsız siyasi tablosu
İngiltere'nin son on yılda yedi farklı başbakan görmesi, ülkenin siyasi istikrarına gölge düşürüyor. 2016'daki Brexit referandumundan bu yana yaşanan siyasi krizler, başbakanların ortalama görev süresini bir buçuk yılın altına indirdi. Bu durum, uluslararası alanda Birleşik Krallık'ın güvenilirliğini sorgulatıyor. Özellikle Avrupa Birliği ile ilişkilerde henüz tam anlamıyla oturmuş bir düzen bulunamazken, yeni başbakan adaylarının Brexit sonrası politikalar konusunda net bir vizyon ortaya koyması bekleniyor. ABD, Çin ve diğer büyük güçler, İngiltere'deki bu siyasi dalgalanmayı yakından takip ediyor. İngiltere'nin NATO içindeki rolü ve Ukrayna'ya verdiği destek gibi konularda süreklilik sağlanması, Batı ittifakı açısından kritik önem taşıyor. İstikrarsızlık, Londra'nın finans merkezi olma konumunu da zedeleyebilir.
Andy Burnham'ın başbakan olması halinde, İşçi Partisi'nin daha sosyal demokrat bir çizgiye kayması bekleniyor. Burnham, özellikle kamu hizmetlerinde reform ve bölgesel eşitsizliklerle mücadele vaatleriyle tanınıyor. Ancak İngiltere'nin içinde bulunduğu ekonomik darboğaz (yüksek enflasyon, düşük büyüme) göz önüne alındığında, yeni liderin zorlu bir miras devralacağı kesin.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'deki bu siyasi istikrarsızlık, Türkiye-İngiltere ilişkilerini doğrudan etkileyebilir. Brexit sonrası iki ülke arasında imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması ve savunma sanayi işbirlikleri, hükümet değişikliklerinden etkilenme potansiyeli taşıyor. Yeni başbakanın Türkiye'ye yönelik politikası, özellikle Kıbrıs, Doğu Akdeniz ve göçmen anlaşmaları gibi konularda belirleyici olacak. Ayrıca, İngiltere'nin NATO içindeki tutumu ve savunma harcamaları, Türkiye'nin güvenlik çıkarlarıyla yakından ilgili. Şu an için net bir değişiklik beklenmese de, Ankara'nın Londra'daki siyasi gelişmeleri yakından izlemesi ve yeni yönetimle erken temas kurması stratejik önem taşıyor.
