İngiltere Başbakanı Keir Starmer, çocukları sosyal medya platformlarının potansiyel zararlarından korumak amacıyla kapsamlı kısıtlamalar getirmeye hazırlanıyor. Başbakanlık kaynaklarından edinilen bilgiye göre Starmer, Avustralya'da 16 yaş altına getirilen sosyal medya yasağına benzer bir düzenlemeyi hayata geçirmek için çalışmalara başladı. Geçtiğimiz hafta parlamentoda yaptığı konuşmada Starmer, “Çocuklarımızın dijital dünyada güvende olması için kapsamlı ve kararlı önlemler alacağız” ifadelerini kullandı. Yeni düzenlemenin, 18 yaş altındaki kullanıcılar için yaş doğrulama sistemlerini zorunlu kılması ve bazı platformlara tamamen erişim yasağı getirmesi bekleniyor. Hükümet, özellikle TikTok, Instagram ve Snapchat gibi popüler uygulamaların çocukların ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çeken çok sayıda bilimsel raporu gerekçe gösteriyor.
Arka plan: Avustralya modeli ve artan baskılar
Starmer'ın bu hamlesi, Avustralya'nın 2024 yılı sonunda yürürlüğe koyduğu ve 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını tamamen yasaklayan yasanın ardından geldi. Avustralya'da uygulamaya konulan bu yasa, dünyada türünün ilk örneği olarak kabul ediliyor ve birçok ülke tarafından yakından takip ediliyor. İngiltere'de özellikle muhafazakâr çevreler ve bazı aile dernekleri, çocukların sosyal medyada maruz kaldığı siber zorbalık, çevrimiçi istismar ve bağımlılık riskine karşı daha sert önlemler alınması için hükümete uzun süredir baskı yapıyordu. Geçtiğimiz ay yayımlanan bir araştırma, 13-16 yaş arasındaki İngiliz ergenlerin yüzde 78'inin günde en az üç saatini sosyal medyada geçirdiğini ve bunun okul başarısı ile uyku düzenini olumsuz etkilediğini ortaya koydu. Starmer'ın bu konuda seçim vaadi bulunmamakla birlikte, başbakanlık koltuğuna oturmasının ardından konuyu öncelikli gündem maddelerinden biri haline getirdi.
Küresel boyut: Avrupa'dan ABD'ye yankılar
Starmer'ın bu girişimi, sadece İngiltere'de değil, uluslararası arenada da geniş yankı uyandırdı. Avrupa Birliği, geçtiğimiz yıl yürürlüğe giren Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında çocukların çevrimiçi korunmasına yönelik ek düzenlemeler hazırlıyor. AB Komisyonu'nun dijital politikalarından sorumlu üyesi Margrethe Vestager, İngiltere'nin adımını “cesur ve ilham verici” olarak nitelendirdi. Öte yandan ABD'de ise konu daha tartışmalı. Eski Başkan Donald Trump döneminde sosyal medya şirketlerine yönelik düzenlemeler gevşetilmişti. Ancak Biden yönetimi, çocukların çevrimiçi güvenliği konusunda bir yasa tasarısı üzerinde çalışıyor. Uzmanlar, İngiltere ve Avustralya'nın benzer adımlar atmasının, küresel bir trendin habercisi olabileceğini belirtiyor. Özellikle gelişmiş ülkelerde, çocukların dijital dünyada korunmasına yönelik yasaların artması bekleniyor. Ancak bu düzenlemelerin, ifade özgürlüğü ve teknoloji şirketlerinin iş modellerine etkisi konusunda ciddi tartışmalar da sürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin çocuklara yönelik sosyal medya kısıtlamaları, Türkiye'de benzer bir düzenlemenin sinyallerini veren 2024 tarihli “Çocukların Dijital Platformlarda Korunması” yasa taslağıyla paralellik gösteriyor. Türkiye, özellikle 16 yaş altı kullanıcıların sosyal medya kullanımını sınırlandırmayı ve ebeveyn izni zorunluluğu getirmeyi tartışıyor. Starmer'ın bu girişimi, Türk yetkililere uluslararası bir referans noktası sağlayarak tasarının yasalaşmasını hızlandırabilir. Ayrıca, bu tür düzenlemelerin küresel teknoloji şirketlerinin uyum maliyetlerini artırması, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerdeki dijital dönüşüm politikalarını etkileyebilir. Bununla birlikte, ifade özgürlüğü ve aşırı denetim endişeleri, Türkiye'de de tartışmanın odağında olacaktır. Sonuç olarak, bu gelişme Türkiye'nin dijital güvenlik ve ebeveyn denetimi politikalarında önemli bir kilometre taşı olabilir.
