Starbucks Güney Kore, şirketin “Tank Günü” olarak adlandırılan bir promosyon kampanyası sonrasında başlayan kamuoyu tepkileri üzerine, tüm mağazalarını bir günlüğüne kapatarak çalışanlarına zorunlu tarih eğitimi verme kararı aldı. Güney Kore'nin ulusal yas günlerinden birine denk gelen promosyon, ülkenin Japon sömürge geçmişi ve Kore Savaşı'yla ilgili hassasiyetleri tetikleyince şirket geri adım atmak zorunda kaldı. Starbucks'ın bu kararı, sadece bir halkla ilişkiler krizi yönetiminin ötesinde, ülkede tarihsel bilincin ticari markalar üzerindeki etkisini de gözler önüne seriyor.
Promosyon krizi ve toplumsal tepki
Olay, Starbucks Güney Kore'nin 2 Ağustos'ta düzenlediği “Tank Günü” adlı promosyonla başladı. Kampanya kapsamında, belirli bir içecek satın alan müşterilere tank şeklinde bir deniz tuzu serpme hediye ediliyordu. Ancak 2 Ağustos, Kore Savaşı'nın (1950-1953) başlangıcının yıldönümüyle aynı güne denk geliyordu. Savaşta yüz binlerce Koreli hayatını kaybetmişti ve tanklar, savaşın acımasızlığını simgeleyen bir figürdü. Pek çok Güney Koreli, özellikle savaş gazileri ve yaşlı nesil, promosyonu saygısızlık olarak nitelendirdi. Sosyal medyada başlatılan boykot çağrıları kısa sürede büyüdü ve #StarbucksTankDay etiketi trend oldu. Şirket önce bir özür metni yayımlasa da, tepkiler dinmeyince daha radikal bir adım atmak zorunda kaldı.
Starbucks Güney Kore CEO'su, yaptığı yazılı açıklamada, “Tarihimize karşı duyarlılığımızı yitirdiğimiz için derin üzüntü duyuyoruz. Bu olay, savaşın acılarını hala hisseden bir toplum olarak ne kadar hassas olmamız gerektiğini bir kez daha hatırlattı” ifadelerini kullandı. Şirket, 15 Ağustos'ta (Kurtuluş Günü) tüm mağazalarını kapatacağını ve yaklaşık 20 bin çalışanına Kore tarihi, özellikle Japon sömürge dönemi (1910-1945) ve Kore Savaşı üzerine eğitim vereceğini duyurdu. Eğitim programı, Kore Tarih Derneği akademisyenleri tarafından hazırlanıyor.
Tarih bilinci ve kurumsal sosyal sorumluluk
Bu olay, sadece Starbucks'ın değil, Güney Kore'de faaliyet gösteren tüm uluslararası şirketler için bir uyarı niteliği taşıyor. Ülke, Japon işgali ve Kore Savaşı'nın derin izlerini taşıyan bir toplumsal hafızaya sahip. Özellikle genç kuşaklar arasında tarih bilinci son yıllarda daha da güçlenmiş durumda. 2020'deki “Nokhwa Savaşı” adlı bir çevrimiçi oyunda tank sembollerinin kullanılması da benzer şekilde tepki çekmişti. Uzmanlar, şirketlerin tarihi sembolleri pazarlama amaçlı kullanmadan önce mutlaka tarihçilere danışması gerektiğini belirtiyor.
Küresel ölçekte, Starbucks bu tür krizlerle daha önce de karşılaştı. 2015'te ABD'de “Race Together” kampanyası ırkçılıkla suçlanmış, 2018'de Philadelphia'da bir şubede iki siyahi müşterinin tutuklanması büyük protestolara yol açmıştı. Ancak Güney Kore vakası, tarihsel hassasiyetlerin ticari kaygıların önüne geçtiği ender olaylardan biri olarak kayıtlara geçti. Şirketin bu adımı, bir yandan itibarını kurtarmaya çalışırken diğer yandan da toplumsal bir sorumluluk üstlenme çabası olarak yorumlanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu olay, Türkiye'de de benzer tarihsel hassasiyetlerin olduğu bir ortamda, uluslararası markaların dikkat etmesi gereken bir örnek teşkil ediyor. Türkiye'deki şirketler, özellikle Kurtuluş Savaşı veya 15 Temmuz gibi milli yas günlerinde yapacakları promosyonlarda benzer risklerle karşılaşabilir. Ayrıca, Güney Kore ile Türkiye arasındaki Kore Savaşı'na asker gönderme ilişkisi, bu tür bir olayın iki ülke arasındaki kamuoyunda yankı bulmasına neden olabilir. Türk iş dünyası, bu krizden ders çıkararak tarihi sembollerin pazarlamada kullanımına yönelik daha hassas politikalar geliştirmelidir. Küresel markaların yerel tarihsel bağlamı anlaması, sürdürülebilir bir itibar yönetimi için kritik öneme sahiptir.
