Kolombo — Sri Lanka'da iktidardaki Ulusal Halk İktidarı (NPP), yürütme başkanlığını henüz kaldırmadı. Hükümet, önceliğini ekonomik toparlanmaya ve geçmiş suçlardan sorumlu güçlü kişilerin hesap verebilirliğini sağlamaya veriyor. Bu strateji, anayasal reformu ilerletmek için gereken geniş halk desteğini inşa etmeyi amaçlıyor. NPP, 2024 seçimlerinden bu yana yürütme başkanlığının kaldırılmasını vaat etmesine rağmen, henüz somut bir adım atmadı.
Reform Vaadi ve Gecikmenin Nedenleri
NPP, seçim kampanyasında yürütme başkanlığını kaldırarak parlamenter sisteme geçiş sözü vermişti. Ancak iktidara geldikten sonra, ülkenin karşı karşıya olduğu derin ekonomik kriz ve toplumsal bölünmeler nedeniyle bu adımı erteledi. Hükümet yetkilileri, öncelikle ekonomik istikrarı sağlamanın ve halkın güvenini kazanmanın gerekliliğini vurguluyor. Ayrıca, eski rejim döneminde işlenen suçlara ilişkin hesap verebilirlik sürecinin tamamlanması, reform için zemin hazırlayacak.
Uzmanlara göre, yürütme başkanlığının kaldırılması için anayasa değişikliği gerekiyor ve bu değişiklik parlamentoda üçte iki çoğunluk ile referandumdan geçmek zorunda. NPP'nin şu anki sandalye sayısı bu çoğunluğa ulaşmak için yeterli değil. Bu nedenle hükümet, önce kamuoyu desteğini artırmayı ve muhalefetin bir kısmını ikna etmeyi hedefliyor.
Ekonomik Toparlanma ve Hesap Verebilirlik
Sri Lanka, 2022'de tarihinin en kötü ekonomik krizini yaşadı; döviz rezervleri tükendi, temerrüde düştü ve halk sokaklara döküldü. NPP hükümeti, Uluslararası Para Fonu (IMF) ile yürütülen kurtarma programını sürdürüyor ve borç yeniden yapılandırması görüşmelerini yönetiyor. Ekonomik toparlanma, halkın günlük yaşamında iyileşme sağlamadan anayasal reformun riskli olacağı düşünülüyor.
Hesap verebilirlik konusunda ise hükümet, eski Devlet Başkanı Gotabaya Rajapaksa ve ailesi ile önceki yönetimlerin işlediği iddia edilen yolsuzluk ve insan hakları ihlallerini soruşturuyor. Bu süreç, hem adalet arayışını hem de siyasi muhalefeti zayıflatmayı amaçlıyor. Ancak eleştirmenler, bu soruşturmaların yavaş ilerlediğini ve iktidarın kendi içindeki eski unsurları koruduğunu belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Sri Lanka'nın jeopolitik konumu, Hindistan ve Çin arasındaki rekabette önemli. NPP hükümeti, denge politikası izleyerek her iki ülkeyle de ilişkileri iyi tutmaya çalışıyor. Yürütme başkanlığının kaldırılması, Sri Lanka'nın dış politikasında köklü bir değişiklik yaratmasa da, iç siyasi istikrarın sağlanması yatırımcı güveni açısından kritik. Ayrıca, Güney Asya'da demokratikleşme eğilimleri bölgesel istikrarı etkileyebilir.
Uluslararası toplum, Sri Lanka'daki reform sürecini yakından izliyor. Batılı ülkeler ve uluslararası kuruluşlar, hesap verebilirlik ve insan hakları konusundaki gelişmeleri takip ediyor. NPP'nin reformları geciktirmesi, Sri Lanka'nın uluslararası itibarını ve ekonomik yardım alma kapasitesini etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sri Lanka'daki siyasi ve anayasal gelişmeler, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, Güney Asya'daki istikrar Türk dış politikası ve ekonomisi açısından dolaylı sonuçlar doğurabilir. Türkiye, bölgede ticaret ve yatırım fırsatlarını değerlendirirken siyasi belirsizlikten kaçınır. Sri Lanka'nın IMF programı ve borç yapılandırması, Türk iş insanlarının bölgedeki projelerini etkileyebilir. Ayrıca, demokratikleşme süreci, Türkiye'nin uluslararası alanda savunduğu demokrasi ve hesap verebilirlik ilkeleriyle örtüşüyor. Türkiye, Sri Lanka ile ikili ilişkilerini güçlendirmek için bu süreci yakından takip etmeli.
