Sri Lanka'da yolsuzlukla mücadele komisyonu, eski Devlet Başkanı Mahinda Rajapaksa'nın 73 yaşındaki eşi Shiranthi Rajapaksa'yı başkent Kolombo'da gözaltına aldı. Komisyon, Rajapaksa'nın bir hayır kurumundaki usulsüzlük iddiaları kapsamında sorgulandığını ve mahkemeye çıkarılacağını açıkladı. Gözaltı, ülkede siyasi gerilimi artırabilecek nitelikte.
Gelişmenin arka planı
Shiranthi Rajapaksa, eşi Mahinda Rajapaksa'nın 2005-2015 yılları arasındaki devlet başkanlığı döneminde 'First Lady' olarak görev yapmıştı. Rajapaksa ailesi, özellikle 2009'da iç savaşın sona ermesinin ardından artan otoriterleşme ve yolsuzluk iddialarıyla sık sık gündeme gelmişti. Ruhçuluk ve astrolojiye olan ilgisiyle tanınan Shiranthi Rajapaksa'nın, eşinin siyasi kariyeri boyunca kamu kaynaklarını kullandığı öne sürülüyor.
Sri Lanka'nın yolsuzlukla mücadele komisyonu CIABOC, Rajapaksa'nın 'Sisiliya' adlı hayır kurumu üzerinden mali usulsüzlük yaptığı iddiasıyla soruşturma yürütüyordu. Komisyon, gözaltı kararının ardından Rajapaksa'nın bir sulh yargıcı önüne çıkarılacağını duyurdu. Ailenin avukatları henüz konuya ilişkin açıklama yapmadı.
Olay, eski Devlet Başkanı Gotabaya Rajapaksa'nın 2022'de ekonomik kriz ve kitlesel protestolar sonucu ülkeyi terk etmesinin ardından Rajapaksa ailesine yönelik yürütülen bir dizi soruşturmanın son halkası. Mahinda Rajapaksa halen parlamentoda milletvekili olarak görev yapıyor ve ailesi Sri Lanka siyasetinde etkili olmayı sürdürüyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Güney Asya'da yolsuzlukla mücadele, son yıllarda siyasi istikrarın anahtarı haline geldi. Sri Lanka, 2022'de tarihinin en ağır ekonomik krizini yaşadı; döviz rezervleri tükendi, temel gıda ve yakıt kıtlığı baş gösterdi. Uluslararası Para Fonu (IMF) ile 2,9 milyar dolarlık kurtarma anlaşması imzalandı. Yolsuzluk iddiaları, halkın hükümete olan güvenini daha da sarsabilir ve IMF reformlarının uygulanmasını zorlaştırabilir.
Hint Okyanusu'nda stratejik konuma sahip Sri Lanka, Çin ve Hindistan arasındaki nüfuz mücadelesinin merkezinde yer alıyor. Çin'in finanse ettiği Hambantota Limanı gibi projeler, ülkenin borç yükünü artırmış ve egemenlik tartışmalarına yol açmıştı. Rajapaksa ailesi, geleneksel olarak Çin ile yakın ilişkileriyle bilinir. Yolsuzluk soruşturmaları, Sri Lanka'nın dış politikasında denge arayışını etkileyebilir. Ayrıca, Güney Asya'da yolsuzlukla mücadelede başarısız olunması, bölgesel istikrarsızlığı derinleştirebilir.
Uluslararası toplum, Sri Lanka'daki yargı süreçlerini yakından izliyor. İnsan hakları örgütleri, Rajapaksa döneminde işlenen savaş suçları ve gazeteci cinayetlerinin hesabının sorulması çağrısında bulunuyor. Ancak ülkedeki yargı bağımsızlığı konusundaki endişeler, soruşturmaların siyasi amaçlı olabileceği yönünde şüpheleri de beraberinde getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sri Lanka'daki yolsuzluk soruşturması, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de Güney Asya'daki istikrar arayışı, Türkiye'nin Hint Okyanusu'ndaki ekonomik ve diplomatik açılımları açısından dolaylı önem taşıyor. Türkiye, son yıllarda Asya-Pasifik bölgesiyle ticari ilişkilerini geliştirmeye çalışıyor; Sri Lanka'daki siyasi çalkantılar, bölgedeki yatırım ortamını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, yolsuzlukla mücadelede başarısız örnekler, Türkiye'nin kendi yolsuzlukla mücadele performansına dair uluslararası algıyı da etkileyebilir. Türkiye, gelişmeleri yakından izlemeli ve bölgedeki ekonomik istikrarın korunması için diplomatik kanalları açık tutmalı.
