Sri Lanka’nın batısındaki Negombo kentinde bulunan bir cezaevinde mahkumlar arasında çıkan çatışmada en az 23 kişi öldü, onlarca kişi yaralandı. Yetkililer, olayın pazar sabahı erken saatlerde, farklı mahkum grupları arasında başlayan bir kavganın büyümesiyle meydana geldiğini bildirdi. Polis ve askeri birliklerin müdahalesiyle kontrol altına alınan isyanda, ölenlerin çoğunun boğulma veya kesici alet yaralanması sonucu hayatını kaybettiği belirtiliyor. Sri Lanka İnsan Hakları Komisyonu, olayla ilgili soruşturma başlatırken, hükümet cezaevi koşullarına yönelik eleştirilerle karşı karşıya.
Cezaevi Koşulları ve Eleştiriler
Sri Lanka’daki cezaevleri, uzun süredir aşırı kalabalık ve yetersiz sağlık hizmetleri nedeniyle insan hakları örgütlerinin hedefinde. Ülkede 30 binden fazla mahkum, toplam kapasitesi 11 bin olan cezaevlerinde tutuluyor. 2020’de Kolombo’daki bir cezaevinde COVID-19 salgını nedeniyle çıkan isyanda 11 mahkum hayatını kaybetmişti. Uluslararası Af Örgütü, Sri Lanka yönetimini cezaevi reformlarını geciktirmekle suçluyor. Negombo olayı, bu sorunların ne kadar vahim boyutlara ulaştığını bir kez daha gözler önüne serdi.
Adalet Bakanlığı, olayın ardından bağımsız bir soruşturma komisyonu kurulacağını duyurdu. Ancak muhalefet partileri, hükümetin cezaevi yönetimindeki ihmalkarlığının bu tür trajedilere yol açtığını savunuyor. Öte yandan, güvenlik güçlerinin orantısız güç kullandığına dair iddialar da gündeme geldi.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Sri Lanka, 2022’de yaşadığı ekonomik krizin ardından uluslararası toplumun yakın takibinde. Ülke, IMF ile yürüttüğü kurtarma programı ve Çin’e olan borçlarıyla gündemde. Cezaevi isyanı, Sri Lanka’nın iç istikrarı ve insan hakları karnesine ilişkin endişeleri artırdı. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi, olayı kınarken, bağımsız bir soruşturma çağrısı yaptı. Hindistan ve Pakistan gibi bölge ülkeleri de taziye mesajları yayımladı. Olay, Güney Asya’daki cezaevi koşullarının iyileştirilmesi gerektiği yönündeki tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Negombo cezaevi isyanı, Türkiye’nin Sri Lanka ile ikili ilişkilerinde doğrudan bir değişiklik yaratmasa da, insan hakları ve cezaevi koşulları konusundaki uluslararası duyarlılığı artırması bakımından önemli. Türkiye, benzer sorunlarla mücadele eden bir ülke olarak, Sri Lanka’nın deneyiminden çıkarımlar yapabilir. Ayrıca, Güney Asya’daki istikrarsızlıkların küresel güvenliğe etkisi bağlamında, Türkiye’nin bölgedeki diplomatik girişimlerinde insani boyutları da dikkate alması gerektiğini hatırlatıyor. Ankara’nın, Sri Lanka’daki gelişmeleri yakından izlemesi ve BM gibi platformlarda yapıcı bir rol oynaması beklenir.
