Senegal Ulusal Meclisi Başkanı olarak göreve başladığından bu yana ilk büyük uluslararası röportajını veren eski Başbakan Ousmane Sonko, uzun süredir müttefiği olan Cumhurbaşkanı Bassirou Diomaye Faye ile yaşadığı ayrışmayı açıkça ortaya koydu. RFI ve France 24’e konuşan Sonko, “Ne cumhurbaşkanına ne de hükümete boş çek vereceğiz” diyerek, siyasi ortaklığını yeniden tanımladı. 2024 yılının Mart ayında yapılan seçimlerin ardından Faye’nin cumhurbaşkanı seçilmesiyle Sonko da başbakanlık koltuğuna oturmuş, ancak Kasım 2024’te yapılan erken meclis seçimlerinde Sonko’nun partisi Pastef’in kazanmasıyla birlikte Sonko meclis başkanlığına seçilmişti. Bu değişim, ikili arasındaki güç dengesini önemli ölçüde etkiledi.
Gelişmenin arka planı
Ousmane Sonko ve Bassirou Diomaye Faye, 2024 yılının başında yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ittifak halinde hareket etmişti. Pastef partisinin lideri olan Sonko, bir yargı kararıyla aday olamayınca, yerine Faye’yi desteklemiş ve seçim kampanyasını birlikte yürütmüşlerdi. Seçim zaferinin ardından Faye, Sonko’yu başbakan olarak atadı. Ancak bu ittifak kısa sürede gerilime dönüştü. Faye’nin hükümeti ekonomik reformlar ve yolsuzlukla mücadele konusunda yavaş ilerlemekle eleştirilirken, Sonko daha radikal bir yönetim tarzını savunmaya başladı. Ağustos 2024’te Sonko’nun başbakanlıktan alınarak yerine başka bir ismin atanması, ikili arasındaki kopuşu hızlandırdı. Kasım ayındaki erken meclis seçimlerinde Pastef’in ezici bir zafer kazanmasıyla Sonko, meclis başkanı olarak siyasi ağırlığını artırdı.
Röportajda Sonko, Faye yönetimini “yeterince ilerlemeci olmamakla” suçladı ve “Cumhurbaşkanı bazı konularda yavaş kalıyor. Bizler Senegal halkının beklentilerini karşılamakta kararlıyız” ifadelerini kullandı. Ayrıca, yeni bir hükümet kurulana kadar mevcut kabineye destek vermeyeceklerini, ancak blokaj yapmayacaklarını da sözlerine ekledi. Bu açıklamalar, Senegal siyasetinde önemli bir kırılma noktası olarak yorumlandı.
Bölgesel veya küresel boyut
Senegal, Batı Afrika’nın istikrarlı demokrasilerinden biri olarak biliniyor. Ancak Sonko-Faye ayrışması, ülkenin siyasi geleceği hakkında soru işaretleri doğuruyor. Sonko’nun halk arasındaki popülaritesi ve meclisteki gücü, Faye’nin başkanlığını fiilen zorlaştırabilir. Bölge genelinde, özellikle Sahel bölgesindeki darbe dalgasının ardından Senegal’deki bu tür siyasi çalkantılar, ECOWAS ve Afrika Birliği tarafından yakından izleniyor. Fransa ve ABD de Senegal’deki siyasi gelişmelere kayıtsız kalmıyor; çünkü ülke, Batı Afrika’da askeri üsler ve ekonomik ortaklıklar açısından önem taşıyor. Sonko’nun “boş çek” yok uyarısı, sadece iç siyaseti değil, aynı zamanda Senegal’in dış politikasını da etkileyebilir. Sonko, geçmişte Fransız etkisine karşı çıkan söylemleriyle biliniyor; bu nedenle meclis başkanı olarak yürüteceği politika, ülkenin Batı ile ilişkilerinde de belirleyici olacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Senegal, Türkiye’nin Afrika açılımında önemli bir ortak. 2023 yılında iki ülke arasındaki ticaret hacmi 500 milyon doları aşarken, Türk yatırımları başta inşaat ve savunma olmak üzere çeşitli sektörlerde varlık gösteriyor. Sonko-Faye ayrışması, Türkiye’nin Senegal’deki istikrarlı ortaklık zeminini sarsabilir. Özellikle Sonko’nun milliyetçi ve bağımsızlıkçı söylemi, Türkiye’nin Afrika’daki nüfuz stratejisini doğrudan etkilemese de, Senegal’deki siyasi belirsizlik Türk yatırımcılar için risk oluşturabilir. Diğer yandan, Sonko’nun iktidar mücadelesi Batı Afrika’da darbe sonrası yönetimlerle mücadele eden Türkiye’nin diplomatik pozisyonunu da dolaylı olarak etkileyebilir. Ankara’nın, Senegal’deki tüm taraflarla dengeli bir ilişki sürdürmesi, bölgesel istikrar ve ekonomik çıkarlar açısından kritik önem taşıyor.
