Somali'nin başkenti Mogadişu'da, cumhurbaşkanı Muhammed Abdullahi Muhammed'in (Farmajo) görev süresinin parlamentonun aldığı bir kararla bir yıl uzatılmasının ardından muhalefetin protesto çağrısıyla birlikte şiddet olayları patlak verdi. Çarşamba günü başlayan çatışmalarda yoğun silah sesleri duyulurken, en az beş kişinin hayatını kaybettiği ve onlarca kişinin yaralandığı bildirildi. Güvenlik güçleri ve muhalif silahlı gruplar arasında şehrin çeşitli noktalarında çatışmalar yaşandı. Polis, protestoculara müdahale etmek için biber gazı ve gerçek mermi kullanırken, muhalefet destekçileri de barikatlar kurarak güvenlik güçlerine taş ve molotofkokteyli attı. Olayların boyutu ve taraflar arasındaki gerginlik, ülkenin zaten kırılgan olan siyasi istikrarını daha da tehdit ediyor.
Seçim ertelemesinin arka planı
Somali'de cumhurbaşkanlığı seçimlerinin Şubat 2021'de yapılması planlanıyordu. Ancak federal hükümet ile eyalet yönetimleri arasındaki anlaşmazlıklar ve seçim yasasının uygulanmasına ilişkin tartışmalar nedeniyle seçim bir türlü gerçekleştirilemedi. Cumhurbaşkanı Farmajo'nun görev süresi 8 Şubat 2021'de sona ermesine rağmen, parlamentonun Nisan 2021'de aldığı bir kararla görev süresi bir yıl uzatıldı. Bu karar, ülkedeki mevcut siyasi krizin fitilini ateşledi. Muhalefet partileri, kararın anayasaya aykırı olduğunu ve Farmajo'nun görevi kötüye kullanarak iktidarı bırakmak istemediğini iddia etti. Muhalefet liderleri, sivil itaatsizlik çağrısında bulunarak barışçıl protestolar düzenleyeceklerini açıkladı. Ancak protestolar kısa sürede şiddete dönüştü. Somalili yetkililere göre, son iki günde en az 15 sivil ve 10 güvenlik görevlisi yaralandı. Güvenlik güçlerinin protestoculara orantısız güç kullandığı yönünde raporlar da bulunuyor.
Bölgesel ve uluslararası yansımalar
Somali'deki bu kriz, sadece ülkenin iç işleriyle sınırlı kalmadı, aynı zamanda bölgesel ve uluslararası aktörlerin de dikkatini çekti. Afrika Birliği, Somali'deki tüm taraflara itidal çağrısında bulunarak diyalog yoluyla çözüm aranmasını istedi. Birleşmiş Milletler, seçimlerin bir an önce yapılması ve barışçıl bir geçiş sürecinin sağlanması gerektiğini vurguladı. Özellikle El Şebab terör örgütüyle mücadelede kritik bir dönemeçte olan Somali'deki bu siyasi istikrarsızlık, terörle mücadele çabalarını da zora sokabilir. El Şebab, yıllardır hükümete karşı saldırılar düzenliyor ve ülkenin büyük bölümünde etkili. Uzmanlar, siyasi krizin derinleşmesi halinde El Şebab'ın bundan faydalanarak daha fazla saldırı düzenleyebileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Somali ile Türkiye arasında son yıllarda güçlenen ikili ilişkiler bulunuyor. Türkiye, Somali'ye kalkınma yardımları, askeri eğitim ve insani yardım sağlıyor. Ayrıca Türkiye'nin Mogadişu'da büyükelçiliği ve askeri üssü bulunuyor. Yaşanan siyasi kriz, Türkiye'nin bölgedeki nüfuzunu ve yatırımlarını olumsuz etkileyebilir. Özellikle terörle mücadelede iş birliği yapılan Somali'de istikrarın korunması, Türkiye'nin de çıkarına. Krizin büyümesi halinde Türkiye'nin bölgedeki askeri ve diplomatik varlığı daha fazla risk altına girebilir. Diğer yandan Türkiye, Somali'deki tarafları diyalog ve uzlaşıya çağırarak arabuluculuk yapabilir ve bölgesel istikrara katkıda bulunabilir.
